ABD'nin F-35 kararı hangi Türk şirketleri etkileyecek?

Türkiye'nin F-35 programına olan katılımı S-400 ekipmanlarının tesliminin başlamasıyla birlikte ABD tarafından askıya alındı. ABD cephesi şu ana kadar yapılan 1.25 milyar doların yanı sıra 10 yıllık süreçte Türkiye'nin en az 9 milyar dolarlık kayıp yaşayacağını belirtti ve F-35 tedarikçisi Türk firmaların yerini doldurmaya hazırlanıyor. SSB Demir de ilk etapta Türk firmalarının kayba uğrayacağını söyledi. Peki söz konusu Türk firmaları hangisi ve F-35 projesine nasıl katkıda

ABD'nin F-35 kararı hangi Türk şirketleri etkileyecek?
ABD'nin F-35 kararı hangi Türk şirketleri etkileyecek?
GİRİŞ 18.07.2019 15:04 GÜNCELLEME 18.07.2019 15:04
Bu Habere 11 Yorum Yapılmış

Rus yapımı S-400 uzun menzilli hava savunma füze sisteminin Türkiye'ye teslim edilmeye başlanmasının ardından Pentagon ve Beyaz Saray ilk hamle olarak Türkiye'nin F-35 programına katılımını askıya aldığını duyurdu.

 

 

1999 yılından bu yana 3. seviye (Level 3) program ortağı olan Türkiye şu ana kadar F-35'ler için yaklaşık 1.25 milyar dolar yatırım yapmıştı.

TÜRKİYE TAHKİM MAHKEMESİNE GİDEBİLİR

Cumhurbaşkanı Erdoğan, G-20 zirvesi öncesi yaptığı açıklamada “F-35 projesi için zaten 1,25 milyar doları ödedik. Eğer öyle yanlış bir hamlede bulunurlarsa meseleyi uluslararası tahkim mahkemesine götürürüz. Şimdiye kadar yaptığımız ödemeleri geri isteriz.” demiş ve "Türkiye'nin dışlandığı F-35 projesi tamamen çökmeye mahkumdur" ifadelerini kullanmıştı.

 

 

Şu an görevde olmayan ABD'nin eski Savunma Bakanı Jim Mattis, senatoya yolladığı mektupta Türkiye'nin programdan çıkarılmasının tedarik zincirince probleme yol açacağı ve maliyetlerini artıracağını belirtmiş ve Türkiye'nin alternatifsiz olmasa da kolay kolay gözden çıkarılacak bir ülke olmadığının altını çizmişti. 

ABD'nin kararı sonrası gözler F-35 programında tedarikçi konumundaki Türk firmalarına çevrildi zira ABD Savunma Bakanlığı'nın satınalma, teknoloji ve lojistikten sorumlu müsteşarı Ellen Lord, Türk tedarikçilerin yaratacağı boşluğun ABD başta olmak üzere proje ortağı diğer ülkelerdeki firmalarla doldurulacağını belirtti.

TOPLAM 9 MİLYAR DOLAR

Daha önce savunma ve havacılık sanayiinin büyük oyuncularından biri olan Textron'un CEO'su olan Lord, Türkiye'nin gelecek yıllardaki olası gelirleriyle birlikte programdan çıkarılmasının toplam maliyetinin 9 milyar dolara ulaşabileceğini de söyledi.

İŞTE F-35'İN 937 PARÇASINI ÜRETEN TÜRK FİRMALARI

F-35 jetlerinin ana üreticisi olan ABD'li Lockheed Martin'in tedarikçileri arasında aslan payını alan firmaların başında Kale Havacılık geliyor. 5. nesil uçakların gövde, kanat ve kokpiti için 2005 yılından bu yana 500 civarı farklı parça üreten Kale, üç F-35 tipinin iniş takımları için de Kanadalı Heroux Devtek’i tek tedarikçi olarak destek veriyor. Merkezi Tuzla'daki Serbest Bölge'de olan şirket ayrıca F135'lerin motor donanımlarının üretimi amacıyla İzmir’de Amerikalı Pratt & Whitney ile bir ortak girişimin de parçası ve ilk F-35 olan AA1'de de parçası bulunan tek Türk şirketi olma özelliğine sahip.

2008 yılında projeye dahil olan TUSAŞ-TAI, F-35A uçağının en karmaşık yapısal bölümlerinden biri olan "orta gövdesi" için ABD dışında tek kaynak olarak üretim yapıyor. Ayrıca, Northrup Grumman ile birlikte dış kaplama ve silah bölmesi kapakları ile fiber hava girişi kanallarının üretimini de TUSAŞ üstleniyor.

F-35 uçağının alternatif görev ekipmanlarının yaklaşık yüzde 50'sini üreten TUSAŞ, ünlü motor üreticisi Pratt and Whitney ile imzaladığı stratejik anlaşma doğrultusunda bakım, onarım ve modernizasyon konusunda bölgede tek tedarikçi firma olarak programda rol alıyor.

F-35 savaş uçağının temel iki bileşeni olan füze uzaktan kumanda arabirimi ve panoramik kabin ekranının elektronik kartlarının tek tedarikçisi Ankara merkezli Aydın Yazılım ve Elektronik A.Ş. (AYESAŞ)

F-35 Elektro Optik Hedef Sistemi’nin parçası olan gelişmiş optik bileşenler için üretim yaklaşımları geliştiren ve F-35 CNI Aviyonik Elektronik Arabirim Kontrol Cihazı üzerinde Northrop Grumman ile birlikte çalışan ASELSAN ayrıca yakın zamanda tam ölçekli üretim faaliyetlerini başlatacaktı.

2004 yılından bu yana F-35 Programı'nı destekleyen ve 2014 yılında Aselsan'ın kontrolüne geçen Ankara merkezli MIKES (Mikrodalga Elektronik Sistemler A.Ş.),British Aerospace Engineering (BAE) ve Northrop Grumman için F-35 uçak bileşenleri ve asambleleri sağlıyor.

ROKETSAN ve TUBITAK-SAGE birlikte, 5. nesil savaş uçağı F-35 uçağında dahili olarak kullanılacak hassas güdümlü Stand-off Füzesi'nin (SOM) geliştirme, entegrasyon ve üretimini yürütüyor. HAVELSAN ise gelecekte Türk F-35 Entegre Pilot ve Bakım Eğitim Merkezi (ITC) ve Türkiye’deki ilgili eğitim sistemlerinin geliştirilmesi için öncü bir rol üstlenmekteydi.

2009 yılında Lockheed Martin ile anlaşma imzalayan Alp Havacılık ise F-35 uçak gövdesi yapısal parçaları, iniş takımı bileşenleri ve titanyum entegre kanat rotorları üretiyor.

Projenin bir diğer ortağı olan Hollandalı FOKKER ELMO ise İzmir'de bulunan tesislerinde F-35 Elektrik Kabloları ve Ara Bağlantı Sistemi’nin (EWIS) yüzde 40’ını üretmekle kalmıyor ve ayrıca tüm merkezi bölüm kablo sistemleriyle TAI'yi destekliyor.

KAYNAK: AJANSLAR
YAZDIR
YORUMLAR 11
  • vatansever biri 4 hafta önce Şikayet Et
    e tamam geriye ne kaldi sanirim jet moturu onuda uratelim kendi ucagimizi yapalim
    Cevapla
  • 12345 4 hafta önce Şikayet Et
    Zemin hazir neyi bekliyoruz
    Cevapla
  • kuzu 4 hafta önce Şikayet Et
    Her doğum sancılı olur. Bu sıkıntılar inşallah milli savaş jetimizin doğumuna vesile olacaktır. İnsanımız her türlü zorluğu aşabilecek azme sahiptir evelallah.
    Cevapla
  • Hamza 4 hafta önce Şikayet Et
    Amerika yunanları hazırlamıştır
    Cevapla
  • koraad 4 hafta önce Şikayet Et
    Türkiye'nin dışlandığı F-35 projesi tamamen çökmeye mahkumdur. Türkiye bu alanda ne kadar gelişmiş olabilir ki? İsterseler tek basına da yapardı ABD. Maaliyeti dusurmek için baskalarını da ortak yapıyor.
    Cevapla
Daha fazla yorum görüntüle