Tekstilde iş gücü açığı büyüdü! Kayıp yüzde 20'lere ulaşmış durumda

Türkiye ekonomisinin ihracat ve istihdam açısından en kritik alanlarından biri olan tekstil ve hazır giyim sektörü, son dönemde belirginleşen iş gücü kriziyle karşı karşıya. Yıllar boyunca üretimin önemli bir bölümünde rol oynayan Suriyeli çalışanların geri dönüş sürecinin hızlanması, özellikle emek yoğun alt segmentlerde ciddi boşluklar yarattı.

İŞ GÜCÜNDE HIZLI DARALMA

Sektör kaynaklarının verdiği bilgilere göre, son iki yıl içinde tekstil ve hazır giyimde çalışan yabancı uyruklu işçi sayısında yüzde 15–20 bandında bir azalma yaşandı. İstanbul, Gaziantep, Bursa ve Denizli gibi üretimin yoğun olduğu merkezlerde bazı konfeksiyon atölyelerinde bu oran yüzde 25’e kadar çıktı.

Bu düşüş, doğrudan üretim kapasitesine de yansıdı. Orta ölçekli işletmelerde kapasite kullanım oranlarının yüzde 70’lerin altına indiği, küçük atölyelerde ise makine parkının önemli bir bölümünün atıl kaldığı ifade ediliyor.

ARA ELEMAN AÇIĞI DERİNLEŞİYOR

Veriler, sorunun yalnızca sayısal değil, niteliksel bir boyut da taşıdığını gösteriyor. Dikiş makinesi operatörü, kesimci, kalite kontrol ve ütücü gibi pozisyonlarda deneyimli işçi bulma süresi bazı bölgelerde 1–2 aydan 4–6 aya kadar uzamış durumda.

Sektör temsilcilerine göre: Açık pozisyonların yaklaşık yüzde 60’ı nitelikli ara elemanlardan oluşuyor. Yerli iş gücünden gelen başvurular, toplam ihtiyacın yalnızca yüzde 30–35’ini karşılayabiliyor. Genç çalışanların sektörde kalma süresi ortalama 6–12 ay ile sınırlı kalıyor. 

MALİYETLER ARTIYOR, REKABET GÜCÜ ZAYIFLIYOR

İş gücü arzındaki daralma, ücretler üzerinde yukarı yönlü baskı yaratırken bu artışın ihracat fiyatlarına yansıtılması ise sınırlı kalıyor. Özellikle Avrupa pazarına çalışan firmalar, artan maliyetlere rağmen fiyat artışı yapamıyor.

Sektör verilerine göre: İşçilik maliyetlerinin toplam üretim maliyeti içindeki payı yüzde 30’un üzerine çıktı. Teslim süreleri ortalama 1–2 hafta uzadı. Bazı firmalar yeni sipariş almaktan kaçınmaya başladı. Bu tablo, Türkiye’nin tekstil ve hazır giyimde fiyat ve teslimat avantajını aşındırırken, üretimin daha düşük maliyetli ülkelere kayma riskini de artırıyor.

YAPISAL RİSK UYARISI

Uzmanlar, Suriyelilerin geri dönüşüyle ortaya çıkan iş gücü boşluğunun geçici bir dalgalanma olarak görülmemesi gerektiği uyarısında bulunuyor. Mevcut eğilimin devam etmesi halinde, sektörün orta vadede istihdam kaybı ve üretim daralmasıyla karşı karşıya kalabileceği belirtiliyor.

Sektör temsilcileri; mesleki eğitimin güçlendirilmesi, tekstil iş kolunun cazibesini artıracak sosyal ve ücret politikalarının hayata geçirilmesi ve kayıtlı istihdamı destekleyecek mekanizmaların devreye alınması gerektiği görüşünde birleşiyor. Aksi halde, tekstil ve hazır giyimde yaşanan eleman sıkıntısının kalıcı bir yapısal soruna dönüşmesinden endişe ediliyor.