ASRİAD’dan küresel ekonomi bildirgesi: “Artık yeryüzünde kuralsızlık hâkim”

ASRİAD'ın 9-11 Ekim tarihlerinde Sapanca'da gerçekleştirdiği 9. Programlama Çalıştayı'nda teşkilat meseleleri dışında dünyada yaşanan küresel gelişmeler, tüm dünyayı etkileyen politik kararlar ve küresel haksızlıkları önleyecek kurumların işlevsizliği ve tüm bunlara bağlı olarak ekonomide meydana gelen gelişmeler üzerinde duruldu. 

Bu kötücül egemenliğin ürettiği atmosferin güçlülerin diledikleri haksızlıkları yapması, zayıfların ise haklarını arayacak bir merci bulamaması gidi sonuçlar olduğu değerlendirmeleri yapıldı. 

Meselenin en hassas tarafının ise bu büyük kaos ortamında ülkemizin kendi direncini oluşturacak güce sahip olup olmadığı değerlendirmeleri üzerinde duruldu. Mukayeseler; ekonomik, askeri ve sosyopolitik açılardan ele alındı. Bir işadamları derneği olarak bu ortamda üzerimize düşenlerin neler olabileceği konusunda müzakereler gerçekleştirildi. 

Kamuoyu ile paylaşılması uygun görülen sonuçların bu bildirge ile açıklanmasına karar verildi. 

1. Artık dünyada küresel bir sistemden bahsetmek son derece zor hale gelmiştir. 2. Dünya Savaşı sonrası kurulan dünya düzeni ve onun küresel sistemi koordine eden kurumları zayıflatılmış ve nerdeyse tamamen işlevsiz hale dönüştürülmüştür.  

2. Artık yeryüzünde kuralsızlık hakimdir.  Güçlü olanlar dilediklerini yapmakta, zayıflar ise haklarını arayacak güvenli bir mahkeme dahi bulamamaktadırlar.
3. Büyük bir güç yarışı tüm hızıyla devam etmektedir. Silahlanma yarışı tüm hızıyla sürmektedir. Kendilerini halen dünyanın egemeni sayanlar, bu egemenliklerini kaybetmemek için büyük çılgınlıkların, haksızlıkların ve hukuksuzlukların içine girmektedirler. 

4. Ancak rakamlar göstermektedir ki giderek aktörlerde önemli değişimler yaşanma arifesine gelinmiştir. GSYH gelişme hızları farklılaşmakta, silahlanmanın karakteri kökten değişmektedir. Bir zamanların milyarlarca dolarlık uçak gemileri 15-20 bin dolarlık füzelerin hedefi olacak hale dönüşmektedir. Bu tür sonuçlar endüstriyel değişimleri de zorunlu kılmaktadır. 

5. Bu bağlamada GYSH yükselişleri gelişim konusunda yeterli fikri sunmaktadır. 1970 ila 2025 yılları arsıdan gelişen asimetrik yükselişler sonucu belirlemektedir. Dünya 40 kat büyürken ABD 28 kat, Çin 212 kat büyümüştür. Afrika 120 kat artsa da yekun açısından varlığı henüz önemli bir rekabet avantajı elde edememiştir. Türkiye ise 94 kat büyüyebilmiştir. 
6. Ancak SGP'ne göre 1990-2025 arasında Çin 37.5 kat artarken ABD 5.2 kat artmıştır. Türkiye ise ancak 8.5 kat artmıştır.    
7. Askeri harcamalara bakıldığında ise son 15 yılda Kuzey Amerika 3.1 kat artarken Doğu Asya Pasifik 7 kat artış gösterdiği görülmektedir. Bu da demektir ki artık güç mücadelesinde ABD hakimiyetine karşı Çin önemli ve sistematik bir meydan okuma pozisyonuna gelmiştir. Sürecin neler getireceğini zaman gösterecektir.   

8. Türkiye bu hinterlant da yeterli bir güç oluşumunu temin etme konusunda kendini aşacak çalışmalar yapmış olsa da henüz yeterli seviyeye ulaştığını söylemek mümkün değil.   

9. Ekonomik olarak SGP'ne göre dünyada 11. sıraya gelmiş olsa da askeri harcamalarda risk analizine göre yeterli güce erişebilmiş değildir. Son yıllardaki bütün atılımlara rağmen tehdit algısının çok yüksek olduğu hissedilmektedir. 
10. Bu tehdit algısına karşın sosyolojik direnç hattında dikkat edilmesi gereken durum söz konusudur. Türkiye her ne kadar ekonomik alanda sıçramalar yapmış olsa da gelir dağılım adaleti açısından o kadar iyi bir durumda değildir. Bu sonuç toplumsal direnç açısından bir sorundur.  

11. Maalesef kuralsız bir dünyada var olmak, ancak güç sahibi olmakla mümkün olabiliyor. Güç eğer hukuka kendini bağlı hissetmiyorsa hiçbir değerin kalmadığı bir dünyaya evriliyoruz demektir. Bu talihsizliğin acımasız tecellisi GAZZE de yaşanmış ve yüz karalığının ibret vesikası olarak kayıtlara geçmiştir. Bu yüzden her ülkenin ya kendisini koruyacak güç yarışında var olması, ya da herkese gerekli olan hukuka dönmek için bir an önce küresel organizasyonlar içine girilmesi gerekmektedir.  

12. Tüm bu küresel gelişmeler bağlamında ASRİAD, kendi üzerine düşeni yamak için çalışmalarını hızlandırma ve kapasitesini daha etkin değerlendirilmek için yeniden durum değerlendirmesi yapmıştır. 

13. Bunun için ASRİAD üyeleri arasında ticari şeffaflık seviyesinin yükseltilmesi, iş kapasitesinin detay anlamda bilinmesi ve boşlukların tamamen kapatılması için özel çalışmalar yapılması kararlaştırılmıştır. 
14. İşbirliği organizasyonlarında bilgi öncelikli ve ağırlıklı çalışmaların yapılmasına dikkat edilmesi gerektiği vurgulanmıştır.     
15. Küresel rekabette ölçek ekonomisinin önemi gittikçe artmaktadır. Bu yüzden ortak girişimler daha önemli hale gelmektedir. Ortak girişimlerin geliştirilmesi için yatırımları kolaylaştıracak nesnel çalışmalara hız verilmesi kararlaştırılmıştır.  
16. Kurumun dış ilişkiler çemberinin olabildiğince genişletilmesi için tüm üyelerimizin dış ilişkiler teması olan tüm potansiyeli ortaya çıkarıcı çalışmalar yapılmasına karar verilmiştir. 
17. Afrika'nın stratejik geleceğinin aşikar olduğu bu dönemde ASRİAD olarak etkin iletişim kurmanın örgütlenmesi için yapısal anlamda düzenlemelere gidilmesi değerlendirilmiştir.

18. ASRİAD olarak toplumsal sorumluluğumuzun bir gereği olarak bazı değerlerin zayıflamasına karşı ortak zemine ahlakı yerleştirerek var olmaya ve bu eksende bir gelecek inşa etmeye devam etmek için ahlaki değerleri tüm çalışmaların içine tekrar yerleştirilmesine önemle vurgu yapılmıştır. 

19. Küresel kuralsızlık ve ahlaksızlıklarla başa çıkmayı gündem yaptığımız bir durumda ülkemizin bu tür yanlışlıklarla anılması asla kabul edilemez. Ahlaki yozlaşma görüntüleri hiçbir açıdan kabul edilemez. Ayrıca gelecek açısından büyük bir risk biriktirdiği gözden ırak tutulmamalıdır.  
20. Doğru duruş önemlidir. ASRİAD, tüm mensupları ile her şeye rağmen böyle bir duruşa sahiplenmeyi görev saymaktadır. 
21. ASRİAD, hayatın her alanında olduğu gibi iş hayatında da etik kuralların daha etkin olması için güzel örneklik ve doğru çevre oluşturma çabalarına devam edecektir.   
22. ASRİAD olarak zor geçen 2026 yılından sonra 2027 yılının çok daha güzel gelişmelere vesile olmasını temenni ediyoruz.