Tüm çalışanları ilgilendiriyor: Mola hakkında kritik karar!

Kısa bir süre önce verilen yargı kararı doğrultusunda 11 saati aşan çalışmalarda çalışanlara bundan böyle 1 saat değil, en az 1.5 saat, 13 saati aşarsa 2 saat mola hakkı verilecek. Mola hakkını kullandırmayan işverene 26 bin 620 TL idari para cezası kesiliyor.

"İŞ KAZALARINDAN KORUMA"

Mola hakkı nedir? Neden önemlidir? Mola, çalışanları yorgunluk kaynaklı iş kazalarından koruma, bedensel ve ruhsal sağlamlıklarına katkıda bulunma, iş tatmini, iş veriminin arttırılması ve çalışanların sosyal yaşama katılması amacıyla mesai saatlerine verilen kısa aralardır.

"YARGITAY'DAN GELEN KARARLA YENİDEN DÜZENLENDİ"

İşçinin mola hakkı ne kadar süredir? Mola saatleri bir iş yerinde 4 saate kadar kısa süreli çalışanlar için 15 dakika, 4-7.5 saat arası 30 dakika, 7.5-11 saat arası 1 saattir. İş Kanunu çalışması süresini en fazla 11 saattir. Ancak bu sürenin üzerinde mesai çalışması yapıldığı belirlendi. Yargıtay'dan gelen kararla mola süreleri yeniden düzenlendi. Bundan böyle 11-13 saat arasında çalışanlar için 1.5 saat, 13-14 saat çalışanlara da 2 saat mola hakkı verilecek.

"HAKLI FESİH YOLU AÇILIR"

Mola için farklı uygulamalar var mı? Çalışma hayatında işçilerin mola süreleri konusunda farklı uygulamalar uygulanmaktadır. Çocuk ve genç işçiler 2 saatten fazla 4 saatten az süren işlerde 30 dakika, 4 saatten 7.5 saate kadar olan işlerde 1 saat mola verebilir. Çocuğa, her 1 saatlik çalışmanın ardından 15 dakikalık mola verilmesi zorunlu. Kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam 1.5 saat süt izni verilir. Günlük çalışma kapsamında sayılan bu sürenin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağını işçi belirler. Karayolu taşımacılığı şoförlerde 24 saatlik süre içinde 9 saatten fazla araç kullanamaz. Kesintisiz 4.5 saatten fazla araç süremez. En az 45 dakika mola vermek zorunda. İşveren süreleri ihlal ederse haklı fesih yolu açılır.

"KANUNDAKİ MOLA SÜRELERİNE TABİDİR"

Evden çalışanlar mola verebilir mi? Evet, evden çalışanın sözleşmede aksi kararlaştırılmadığı sürece kanundaki mola sürelerine tabidir.

"İŞE GEÇ BAŞLAMA VEYA İŞİ ERKEN BİTİRME ŞEKLİNDE KULLANDIRILAMAZ"

Mola hakkı toplu veya sıraya göre kullandırılabilir mi? Mola hakkını belirlemek işverenin yetkisindedir. Çalışanlara toplu veya belli plana göre mola sırayla mola kullandırabilir. Ancak molalar çalışma süresi içinde verilir, işe geç başlama veya işi erken bitirme şeklinde kullandırılamaz.

"MOLA SÜRESİ BÖLÜNMEDEN VERİLİR"

İşveren mola hakkını kullandırmak zorunda mı? Mola hakkı anayasa güvence altında olmakla birlikte işveren çalışanlarına ara dinlenme sürelerini fiilen kullandırtmak zorunda. İşveren mola sürelerini düşüremez ancak çalışan lehine arttırabilir. Mola süresi bölünmeden verilir.

"YÜZDE 50 ZAMLI ÜCRET ÖDENİR"

İşveren kullandırmazsa ceza alır mı? Mola saatinde tamamen serbest olan çalışan bu süreyi işyeri içinde ya da dışında geçirebilir. İşyerinde geçirmesi ve bu süre içinde çalışmaya devam etmesi durumunda ara dinlenmesi verilmemiş sayılır. İşyerinin emrini işyerinde beklemek de bu kapsamdadır. Ancak işçi işyerinde kalsa bile, ara dinlenmesi süresini serbestçe kullanabilir, bu süre içinde çalışmaya zorlanamaz. Kullandırılmayan mola süreleri ile mesai süresi 45 saatin üstüne çıkıyorsa yüzde 50 zamlı ücret ödenir. Mola hakkını kullandırmayan işverene 26 bin 620 TL idari para cezası kesilir.

"MOLA SÜRELERİ ÇALIŞMA SÜRESİNE DAHİL DEĞİL"

Mola süresi fazla mesai ücretini etkiler mi? Evet etkiler. Mola süreleri, çalışma süresine dahil değil. Fazla mesai hesabında mola süreleri toplam çalışma süresinden düşülür. İş davalarında hakimler, işçinin fiilen çalıştığı süreyi belirlemek için ilk olarak mola sürelerini çalışma süresinden çıkarır. Ara dinlenmesi düşüldükten sonra kalan fiili çalışma süresi haftalık 45 saati aşıyorsa, aşan bölüm fazla çalışma olarak kabul edilir ve buna göre fazla mesai ücreti hesaplanır. İşverenler de mola süresini düşüren fazla mesai hesabı yapamaz. Eğer yaparsa işçinin fazla çalışma alacağı da işverenin yaptığı bu hatalı işleme göre yeniden belirlenir.

"İŞYERİNİ TERK EDEMEYECEKLERİ KARARLAŞTIRILABİLİR"

İşverenler ara dinlenme süresinde işçinin işyerini terk edemeyeceğini kararlaştırabilir mi? Ara dinlenme süresinde işçilerin işyerini terk edemeyecekleri kararlaştırılabilir.

"UYUYUP UYUMAYACAĞINA ÇALIŞAN KENDİSİ KARAR VEREBİLİR"

İşçi mola saatinde uyuyabilir mi? Molalarda çalışanlar tamamen serbesttir. İşyerinde uyuyup uyumayacağına çalışan kendisi karar verebilir. İşveren, iş disiplini kapsamında işyeri içinde uyumayı iç yönetmeliğiyle yasaklayabilir. Ancak özellikle Japonya ve Çin başta olmak üzere uzak doğu ülkelerinde çalışanlara molalarda verimliliği arttırdığı gerekçesiyle uyuma izni verilmesi yaygınlaşmaktadır.

"ÇAY, KAHVE YA DA NAMAZ GİBİ İHTİYAÇ MOLASI"

Yemek ve çay molası ne kadar verilebilir? İşçinin hakkı olan molalar mesaiden sayılmaz. İşyerlerinde çalışanlara çay, kahve ya da namaz gibi ihtiyaç molası verilebilir. Bu süreler de mola olarak hesaplanır. Yemek molası uzun, çay molası kısadır. İşyerinde 1 saat yemek, 15 dakika çay molası uygulanırsa mola süresi 1 saat 15 dakika olarak hesaplanır.

"MOLA YERİNE İŞÇİYE ÜCRET VERİLEMEZ"

Mola hakkı yerine ücreti verilir mi? İşçilere ara dinlenmesinin fiilen verilmesi gerekir. Mola yerine işçiye ücret verilemez.

"ARTTIRILABİLİR ANCAK AZALTILAMAZ"

Mola süreleri arttırılabilir mi? Çalışan lehine mola süreleri arttırılabilir ancak azaltılamaz. İş akdi ve toplu iş sözleşmelerinin yanında işverenin inisiyatifiyle mola süreleri arttırılabilir. İşveren haksız yere mola süresi vermiyorsa haklı fesih yolu açılır.