Anayasa Mahkemesi son noktayı koydu: Ödenen paralar geri alınacak!

Anayasa Mahkemesi (AYM), İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesi'nin 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'ndaki ilgili hükmün iptaline yönelik başvurusunu reddetti. Böylece boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların gelir ile aylıklarının kesilmesini ve yapılan ödemelerin geri alınmasını öngören düzenleme Anayasa'ya uygun bulundu.

İPTAL BAŞVURUSU REDDEDİLDİ

14 Temmuz 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesi, baktığı bir davada 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 56. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla iptalini talep etti.

Söz konusu düzenlemede, "Eşinden boşandığı halde boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96'ncı madde hükümlerine göre geri alınır" hükmü yer alıyor.

Başvuruda düzenlemenin Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından eksik araştırma yapılması halinde araştırmanın mahkemelerce yapılmasını öngördüğü, bunun yargının idarenin yerine geçmesine neden olduğu ve özel hayata saygı hakkına müdahale oluşturduğu ileri sürüldü.

Başvuruyu inceleyen AYM ise düzenlemeyi Anayasa'ya uygun bularak iptal istemini reddetti.

AYM GEREKÇESİNİ AÇIKLADI

Kararda eş ve çocuklara bağlanan gelir ve aylıkların hangi hallerde kesileceğinin herhangi bir tereddüde yer vermeyecek şekilde açık ve net olarak düzenlendiği belirtildi.

Gelir ve aylıkların geri alınmasına dair usul ve esaslarda da herhangi bir belirsizlik bulunmadığı ifade edilen kararda, "Mülkiyet hakkına getirilen sınırlamanın kanunilik şartını sağladığı sonucuna ulaşılmıştır" denildi.

Kararda ayrıca boşanan eş ve çocuklara gelir ve aylık bağlanmasının amacının eş desteğinden yoksun kalan hak sahiplerinin sosyal güvenliğinin sağlanması olduğu vurgulandı.

AYM, "Eşinden boşanan ancak boşandığı eşiyle birlikte yaşayan ve fiilen eşinin desteğinden yoksun kalmayan kişilere bağlanan gelir ile aylıkların kesilerek hakkın kötüye kullanılmasını engelleme ve sosyal güvenlik sistemi kapsamındaki kamu kaynaklarının verimli şekilde kullanılmasının hedeflendiği açıktır" değerlendirmesinde bulundu.

Yüksek Mahkeme, düzenlemenin sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğini sağlamayı amaçladığını belirterek kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında getirilen sınırlamanın meşru amaca ulaşmak bakımından gerekli olduğu sonucuna vardı.

KARARLA İLGİLİ MERAK EDİLENLER

Kimlerin aylığı kesilebilir?

5510 sayılı Kanun'un ilgili hükmüne göre eşinden boşandığı halde eski eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların bağlanmış gelir ve aylıkları kesiliyor.

Tespit nasıl yapılıyor?

AYM kararında tespitin hangi yöntemle yapılacağına yönelik yeni bir düzenleme yer almıyor. Kararda yalnızca fiilen birlikte yaşadığı belirlenen kişiler hakkında kanun hükmünün uygulanacağı ifade ediliyor.

Geçmiş ödemeler nasıl geri alınıyor?

Kanundaki düzenlemeye göre bu kişilere ödenmiş tutarlar 5510 sayılı Kanun'un 96. maddesi hükümlerine göre geri alınıyor.

Karara karşı hangi hukuki yollar kullanılabilir?

AYM, düzenlemenin Anayasa'ya uygun olduğuna hükmederek iptal istemini reddetti. Kararda bireysel işlemlere karşı izlenecek hukuki yollar konusunda ayrıca bir değerlendirmeye yer verilmedi.