Yapay zeka gümrüklerde devrede: 7,6 milyar liralık vergi kaybına neşter!

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, yapay zeka destekli sistemlerin dış ticaretteki önemine dikkat çekerek, "Devreye aldığımız Dış Ticaret Anomali Tespit Sistemi sayesinde eşya, ülke ve firma bazlı olağandışı hareketleri kısa sürede matematiksel ve istatistiksel modellerle anında tespit ediyoruz" dedi.

Ankara'da düzenlenen AI Tomorrow Summit 2026 etkinliğinde konuşan Bakan Bolat, verinin 21'inci yüzyılın en stratejik ham maddesi olduğunu vurguladı.

Küresel veri işleme ihtiyacının büyük bir kısmının karşılanmadığına işaret eden Bolat, yapay zeka komutlarının su tüketimi ve veri merkezlerinin enerji ihtiyacı gibi görünmeyen maliyetlerine de değindi.

YAPAY ZEKA VE SU KAYNAKLARI: BÜYÜK BİR RİSK

Bakan Bolat, yapay zekanın su kaynakları üzerindeki etkisine dair çarpıcı rakamlar paylaştı.

Güncel araştırmalara göre, 100 kelimelik tek bir yapay zeka komutunun sunucuların soğutulması için yaklaşık 519 mililitre tatlı su tükettiğini belirten Bolat, küresel yapay zeka talebinin 2027'ye kadar bir ülkenin toplam su tüketiminden daha fazla su çekeceği öngörüsünü aktardı.

Tek bir büyük dil modelinin eğitimi için 5,4 milyon litre su gerektiğini ve bir teknoloji şirketinin veri merkezinin tek bir ayda 43 milyon litre su tükettiğini vurgulayarak, bu durumun sürdürülebilirlik açısından önemli bir tehdit oluşturduğunu dile getirdi.

NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ VE ENERJİ İHTİYACI

Yapay zeka donanımlarının üretiminde lityum, kobalt ve galyum gibi nadir toprak elementlerine olan bağımlılığına dikkat çeken Bolat, bu elementlerin işleme kapasitesinin belirli ülkelerde yoğunlaşmasının stratejik bir risk olduğunu söyledi.

Özellikle Çin'in nadir toprak elementleri ve mıknatıs üretimindeki hakimiyetine değinen Bolat, ihracat kısıtlamalarının bu elementlerin fiyatlarında büyük artışlara neden olduğunu belirtti.

Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, veri merkezlerinin küresel elektrik tüketiminin 2030'a kadar iki katına çıkarak 945 teravatsaate ulaşmasının beklendiğini de ekledi.

TÜRKİYE'NİN YAPAY ZEKA HAZIRLIĞI VE GELECEK PLANLARI

Türkiye'nin Oxford Insights Hükümet Yapay Zeka Hazırlık Endeksi'nde 193 ülke arasında 53'üncü sırada yer aldığını belirten Bakan Bolat, ülkenin yapay zeka alanında önemli bir gelişim potansiyeline sahip olduğunu ifade etti.

Türkiye'de yapay zeka alanında çalışan binlerce akademisyen ve aktif girişimci bulunduğunu, bu ekosistemin dinamik bir yapıya sahip olduğunu kaydetti. Yapay zekanın ekonomiye katkısının artırılmasının öncelikli hedeflerden biri olduğunu, Gayri Safi Milli Hasıla'ya (GSYH) katkının yüzde 5'e ve istihdamın 50 bin kişiye çıkarılmasının amaçlandığını belirtti.

13 Haziran'da açıklanacak Yapay Zeka Eylem Planı'nın Türkiye'nin dönüşüm sürecine önemli katkı sağlayacağını da sözlerine ekledi. Bakan Bolat ayrıca, e-ihracatı desteklemek amacıyla E-Kolay İhracat Platformu'nun (E-KİP) devreye alındığını ve gümrük işlemlerinde yapay zeka kullanımını artırmayı hedeflediklerini söyledi.

7.6 MİLYAR LİRALIK VERGİ KAYBI ENGELLENDİ!

Dış Ticaret Anomali Tespit Sistemi sayesinde ithalatta 7,6 milyar lira vergi ve teminatın eksik beyan edilmesinin engellendiğini ve MUHAFIZ programı ile kara ve deniz taşıtlarının rotalarındaki anomalilerin anında yakalandığını belirtti.

Güvenlik çemberini genişletmek için X-Ray Görüntü Paylaşım Ağı Projesi'nin hayata geçirildiğini ve operasyonlarda büyük miktarda uyuşturucu madde ve kaçak eşya ele geçirildiğini duyurdu.