Türk savunma sanayiinde yeni dönem: SAHA EXPO 2026 ile küresel ekosisteme geçiş

SETA Araştırmacısı Sibel Düz’ün kaleme aldığı, “SAHA EXPO 2026: Ana Eğilimler, Üretim, İhracat ve Çok Alanlı Harp Mimarisine Geçiş” başlıklı analizi şu şekilde:

"YAKLAŞIK 8 MİLYAR DOLARLIK İHRACAT SÖZLEŞMESİ"

SAHA EXPO 2026, 5-9 Mayıs arasında İstanbul’da düzenlenmiş; 400 bin metrekarelik fuar alanında 1.700’den fazla firmayı, 120’den fazla ülkeden katılımcıyı, 30 binden fazla sektör profesyonelini ve 200 bini aşkın ziyaretçiyi bir araya getirmiştir.1 Fuar süresince 28 bin 947 B2B (business-to-business) görüşme, 218 yeni ürün lansmanı ve toplam 216 imza töreni gerçekleştirilmiştir.2 Fuarın ilk üç gününde yaklaşık 8 milyar dolarlık ihracat sözleşmesi imzalanmıştır.

3 Almanya, Kanada ve Sudan’ın ilk kez pavilyon düzeyinde katılım göstermesi ise fuarın uluslararası profilini pekiştirmiştir.

4 SAHA EXPO 2026, Türk savunma sanayiinin üretim kapasitesi, ihracat yönelimi, teknoloji derinliği ve sistem entegrasyonu kabiliyetlerini gösteren stratejik bir platform olarak öne çıkmaktadır. Fuarın sahip olduğu güçlü ulusal ve uluslararası katılım profili de bu dönüşümü desteklemektedir. Türkiye’nin artık tekil platform sergilemenin ötesine geçerek ekosistem, seri üretim, ihracat, ortak üretim ve çok alanlı harp kabiliyetlerine odaklandığı değerlendirilmektedir. Bu yönüyle fuar, Türk savunma sanayiinin üretim hacmini, ihracat kapasitesini, alt sistem derinliğini ve uluslararası ortaklık kabiliyetini göstermesi bakımından önem arz etmektedir. Endüstriyel kapasite ve tedarik diplomasisine ilişkin önemli parametreleri ihtiva eden bu tablo, Türkiye’nin savunma sanayii anlatısında önemli bir değişime de işaret etmektedir. Öyle ki Türkiye artık yalnızca yerli ürün geliştiren bir aktör olarak değil tedarik zinciri kuran, ihracat pazarları oluşturan, kritik alt sistemler üreten ve ortak üretim modelleri geliştiren bir savunma sanayii merkezi olarak konumlanmaktadır.

"SYSTEM-OF-SYSTEMS ANLATISINA GEÇİŞ"

Türkiye, savunma sanayiinde platform, alt sistem, mühimmat, sensör, yazılım, üretim ve ihracat boyutlarını birlikte geliştiren daha bütünleşik bir ekosistem inşa etmeye çalışmaktadır. Başka bir ifadeyle Türkiye’nin savunma sanayiinde platform merkezli anlatıdan system-of-systems anlatısına geçiş söz konusudur. Bu ekosistem beş katmandan oluşmaktadır.

Birinci katman: Büyük platformlar (KAAN, HÜRJET, KIZILELMA, insansız kara araçları, mini denizaltılar ve su altı sistemleri)

İkinci katman: Sensörler ve görev sistemleri (AESA radarlar, elektro optik sistemler, sonarlar, elektronik harp podları ve hedefleme sistemleri)

Üçüncü katman: Mühimmat ve etki üretici sistemler

Dördüncü katman: Alt sistemler (motor, batarya, hareket kontrol, mühimmat bırakma, akıllı sürücü, enerji ve veri bağı çözümleri)

Beşinci katman: Üretim, ihracat ve ortaklık mimarisi

"ÇOK ALANLI HARP MİMARİSİNE ENTEGRASYON"

Dahası SAHA EXPO 2026, Türk savunma sanayiinin üç ana eksende ilerlediğini göstermiştir: yüksek teknolojiye dayalı ürünleşme, ihracat odaklı ölçeklenme ve çok alanlı harp mimarisine entegrasyon. Fuar Türkiye’nin teknolojik ilerlemesinin yanı sıra savunma sanayiini dış politika, caydırıcılık, ihracat ve stratejik özerklik aracı olarak daha sistematik biçimde konumlandırdığının da güçlü bir göstergesi olarak okunmalıdır. SAHA EXPO 2026, Türk savunma sanayiinin prototip geliştirme ve platform merkezli büyüme aşamasını geride bırakarak daha bütünleşik, ölçeklenebilir ve ihracata uyarlanabilir bir endüstriyel ekosisteme yöneldiğini göstermiştir. Türkiye artık savunma sanayiini yalnızca KAAN, HÜRJET, KIZILELMA, insansız kara araçları, mini denizaltılar ve su altı sistemleri gibi büyük platformlar üzerinden değil bu platformları besleyen sensör, mühimmat, yazılım, alt sistem, üretim ve tedarik mimarisi üzerinden de inşa etmektedir. Bu dönüşüm, platform merkezli anlatıdan system-of-systems yaklaşımına geçişi ifade etmektedir. Bu yeni ekosistem beş tamamlayıcı katman üzerinde şekillenmektedir. İlk katmanda büyük platformlar, ikincisinde AESA radarlar, elektro optik sistemler, sonarlar, elektronik harp podları ve hedefleme sistemleri gibi görev unsurları yer almaktadır. Üçüncü katman mühimmat ve etki üretici sistemlerden, dördüncü ise motor, batarya, hareket kontrol, mühimmat bırakma, akıllı sürücü, enerji ve veri bağı çözümleri gibi kritik alt bileşenlerden oluşmaktadır. Beşinci katman ise üretim kapasitesi, ihracat modeli, ortaklık ağları ve tedarik zinciri derinliğiyle bu yapının stratejik ölçeklenmesini sağlamaktadır.

"STRATEJİK ÖZERKLİĞİ GÜÇLENDİRMEKTE"

Bu çerçevede SAHA EXPO 2026, Türkiye’nin savunma sanayiinde üç ana hatta ilerlediğini ortaya koymuştur: i) yüksek teknolojiye dayalı ürünleşme, ii) ihracat odaklı ölçeklenme ve iii) çok alanlı harp mimarisine entegrasyon. İnsansız hava, kara ve deniz sistemleri ile YZ destekli otonom çözümler, fuarda tekil kabiliyetler olarak değil aynı zamanda müşterek harekatı, sürü konseptlerini, ağ merkezli komuta-kontrolü ve hassas angajmanı destekleyen bütünleşik bir operasyonel mimari içinde öne çıkmıştır. Kritik alt bileşenlerde yerlileşmenin derinleşmesi ise dışa bağımlılığı azaltmakta, stratejik özerkliği güçlendirmekte ve Türkiye’nin savunma diplomasisindeki pazarlık kapasitesini artırmaktadır. Bu nedenle SAHA EXPO 2026, yalnızca teknolojik ilerlemenin sergilendiği bir fuar olarak okunmamalıdır. Fuar, Türkiye’nin savunma sanayiini dış politika, caydırıcılık, ihracat, askeri modernizasyon ve stratejik özerklik aracı olarak daha sistematik biçimde konumlandırdığını göstermektedir. Bu dönüşüm Türk savunma sanayiini maliyet etkin, çok katmanlı, modüler ve küresel pazara uyarlanabilir bir kapasite havuzuna dönüştürerek Türkiye’nin uluslararası savunma rekabetindeki konumunu güçlendirmektedir.