Parayı peşin aldı, projeyi iptal etti! Norveç'te füze skandalı
Norveç'in getirdiği kısıtlamalar, Malezya'ya satışı planlanan NSM füze sisteminin iptaliyle krize yol açtı. Ödemelerin yapılmasına rağmen alınan karar, büyük tepki topladı.
Norveç, savunma sanayisinde uzun süredir uyguladığı ihracat politikalarını köklü biçimde değiştirerek stratejik askeri teknolojilerin satışına yönelik yeni ve daha sıkı bir çerçeve açıkladı. Norveç Dışişleri Bakanlığı tarafından duyurulan düzenleme, ülkenin “en hassas” kabul edilen savunma sistemlerinin bundan sonra yalnızca NATO müttefikleri ve en yakın güvenlik ortaklarına satılabileceğini öngörüyor.
İHRACATTA YENİ DÖNEM BAŞLADI
Açıklanan yeni doktrin, Norveç’in savunma ihracatında daha seçici ve kontrollü bir yaklaşım benimseyeceğini ortaya koydu. Bu kapsamda özellikle yüksek teknoloji içeren silah sistemlerinin üçüncü ülkelere satışında ciddi kısıtlamalara gidileceği belirtildi. Karar, uluslararası savunma piyasasında geniş yankı uyandırdı.
MALAYZYA’YA YAPILACAK SATIŞ İPTAL EDİLDİ
Yeni politika çerçevesinde ilk büyük iptal kararı Malezya’yı etkiledi. Norveç’in, Malezya Donanması’nın modernizasyon programı kapsamında tedarik etmeyi planladığı Gemi Karşıtı Füze Sistemi (NSM) ve ilgili fırlatıcı ekipmanların ihracat lisansları tamamen iptal edildi.
Norveçli savunma şirketi Kongsberg Gruppen tarafından geliştirilen ve düşük irtifada uçuş ile gelişmiş hedef tanıma kabiliyeti sunan sistemin teslimatının, sürecin son aşamasında durdurulduğu bildirildi.
ÖDEME YAPILMIŞTI, ANCAK ANLAŞMA ASKIYA ALINDI
Malezya tarafının projeye ilişkin ödeme planının yaklaşık yüzde 95’ini tamamladığı ve 2018’den bu yana yükümlülüklerini yerine getirdiği ifade edilirken, ihracat lisanslarının iptal edilmesi Kuala Lumpur yönetiminde tepkiye yol açtı.
Malezya Başbakanı Anwar Ibrahim, anlaşmanın son aşamasında tek taraflı bir kararla durdurulmasını eleştirerek, bunun uluslararası ticaret güvenilirliği açısından ciddi soru işaretleri doğurduğunu vurguladı.
DİPLOMATİK GERİLİM VE GÜVEN TARTIŞMASI
Malezya Başbakanı, Avrupa savunma şirketlerine duyulan güvenin bu kararla zedelendiğini belirterek, sözleşmelerin keyfi şekilde geri çekilemeyeceğini ifade etti. Bu tür kararların yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda stratejik savunma planlamalarını da doğrudan etkilediğini söyledi.
Yaşanan gelişmenin, Norveç ile Malezya arasında diplomatik gerilimi artırabileceği ve savunma sanayiinde uluslararası iş birliklerine yönelik güven tartışmalarını yeniden alevlendirdiği değerlendiriliyor.
