Tek tıkla 700 milyar dolar çöp: İade ekonomisi alarm veriyor

• HABER7-ÖZEL

Dünya genelinde artan iade oranlarıyla birlikte, tek tıkla verilen kararlar 700 milyar dolarlık bir maliyeti beraberinde getiriyor.

Özellikle online alışverişin yaygınlaşmasıyla iade süreçleri hızlanırken, bu durum hem şirketlerin maliyetlerini artırıyor hem de kaynak kullanımını büyütüyor.

İade edilen her ürün, ekonomik kaybın yanı sıra enerjiden çevreye kadar birçok alanda israfı da artıyor. 

Tarım yazarı Mine Ataman konuyu Haber7’ye değerlendirerek, iade süreçlerinde yaşanan israfa ve görünmeyen maliyetlerine dikkat çekti.

TERSİNE LOJİSTİK 700 MİLYAR DOLARA ULAŞTI

Tarım yazarı Mine Ataman, dünyada hızla büyüyen tersine lojistik pazarının geldiği noktayı çarpıcı verilerle ortaya koydu.

İade edilen her ürünün sadece lojistik değil, üretim sürecinde kullanılan su, enerji ve karbon maliyetini de yeniden tetiklediğine vurgu yapan Ataman, “Bugün 700 milyar dolarlık bir iade ekonomisinden bahsediyoruz. Bu pazarın 2029’da 954 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Ancak bu büyüme ekonomik kazançtan çok, israf ve çevresel maliyet anlamına geliyor” dedi. 

“İADELERİN SADECE YÜZDE 20’Sİ GERÇEK SORUNLU”

Ataman, yapılan araştırmalara göre iade edilen ürünlerin yalnızca yüzde 20’sinin gerçekten kusurlu olduğunu belirterek, şöyle devam etti:

• “Geri kalan büyük kısmı tamamen tüketici davranışlarından kaynaklanıyor. 

• Markalar ücretsiz iade seçenekleri sunduğu için, tüketicilerde ‘nasıl olsa beğenmezsem iade ederim’ düşüncesine sahip oluyor.

• Bu da uzun vadede aslında hem kargo şirketlerini büyütüyor hem de karbon emisyonunu artırıyor.

• Özellikle tekstilde birden fazla beden ve renk alıp denedikten sonra iade etmek yaygın bir alışkanlık haline geldi.” 

ABD’de tüketicilerin yüzde 62’sinin bu yöntemi benimsediğini aktaran Ataman, ABD'de internetten alınan kıyafetlerin yüzde 50’sinin, Almanya’da ise yüzde 41’inin iade edildiğini söyledi.

“İNTERNET ALIŞVERİŞİNDE HER 10 ÜRÜNDEN 5’İ GERİ GÖNDERİLİYOR”

Online alışverişin iade oranlarını ciddi şekilde artırdığına dikkat çeken Ataman, “Mağazadan alınan ürünlerde iade oranı yüzde 5 civarındayken, internet alışverişinde her 10 üründen 5’i geri gönderiliyor. Bu da lojistik yükü katlıyor” dedi.

ABD’de her gün yaklaşık 1 milyon iade paketi gönderildiğini belirten Ataman, bu durumun kargo ve depolama süreçlerinde büyük bir baskı oluşturduğunu kaydetti.

“HER YIL 4.5 MİLYAR POUND ÜRÜN ÇÖPE GİDİYOR”

Mine Ataman, her yıl yaklaşık 4.5 milyar pound ürünün doğrudan çöpe gittiğine dikkat çekerek, özellikle tekstil ürünlerinde bu oranının çok yüksek olduğunun altını çizdi.

Şili’deki Atacama Çölü’nün ‘reddedilmiş moda ürünleriyle dolu’ bir alana dönüşmesi bunun en çarpıcı örneklerinden olduğunu hatırlatan Ataman, bu durumun yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda çevresel bir kriz olduğuna dikkat çekti.

“ÜCRETSİZ İADE TÜKETİCİYİ TEŞVİK EDİYOR”

Ataman, şu anda dünyada şirketlerin karlarının iade miktarlarından daha az arttığını ifade ederek, şunları kaydetti: “İade maliyetleri çok daha hızlı büyüyor. Öyle ki işletmelerin yüzde 91’inde iade oranları, gelir artışını geçmiş durumda.

Bu da hem lojistik giderlerini yükseltiyor hem de ciddi miktarda ürünün çöpe gitmesine yol açarak şirketlere ekstra yük bindiriyor. 

Markaların sunduğu ücretsiz iade politikalarının tüketici davranışlarını etkiliyor. “Nasıl olsa iade ederim” düşüncesi yaygınlaştı. Bu tabloyu frenlemek için 2022’den itibaren perakendecilerin yüzde 31’i iade süreçlerinde ücret almaya başladı.

Çünkü araştırmalar açık: İade ücretsiz olduğunda tüketici daha kolay geri gönderiyor, yani maliyet katlanıyor. Türkiye’de birçok firma doğrudan iade yerine değişim politikası uyguluyor.

Dünyada ise iade hala “müşteri hakkı” olarak görülse de, şirketler artık kargo ücretini alıcıya yükleyerek bu alışkanlığı yavaş yavaş azaltmaya yöneliyor.”

“HER BİR PAKET NEREDEYSE BİR AĞAÇ”

Ambalaj atıklarının da ciddi bir sorun haline geldiğini söyleyen Ataman, “İnternetten yapılan alışverişler, mağazaya göre yüzde 480 daha fazla ambalaj atığı oluşturuyor. Kullanılan ambalajların yüzde 91’i geri dönüştürülemiyor. Neredeyse her bir paket için bir ağaç yok oluyor” dedi.

Mine Ataman, artan paketleme ihtiyacının ormanlar üzerindeki baskıyı da büyüttüğünü ifade etti.

“KARBON MALİYETİ 3 MİLYON ARACA EŞDEĞER”

İade süreçlerinin karbon ayak izine de dikkat çeken Ataman, “Sadece ABD’de kıyafet iadelerinin oluşturduğu karbon emisyonu, 3 milyon aracın bir yıllık salımına eşdeğer. Lojistik sektörü zaten küresel emisyonların yüzde 3’ünü oluşturuyor ve iade süreçleri bu oranı her geçen gün artırıyor” değerlendirmesinde bulundu.

“MİLYARCA DOLARLIK YÜK CEBİMİZDEN ÇIKIYOR”

Ataman, iade kültürünün yalnızca şirketleri değil, tüm ekonomiyi etkilediğini vurgulayarak, “700 milyar dolarlık bu yük aslında dolaylı olarak hepimizin cebinden çıkıyor. Daha yüksek fiyatlar, daha fazla vergi ve artan maliyetler olarak geri dönüyor. Bu sadece bir tüketim alışkanlığı değil, küresel bir ekonomik sorun” ifadelerini kullandı.

“SOSYAL MEDYADAKİ ‘PAKET AÇMA’ TRENDİ İSRAFI KÖRÜKLÜYOR”

Mine Ataman, sosyal medyada yayılan “paket açma” trendine de değinerek,  “İnsanlar sadece paket açmak için sipariş veriyor. Hatta takipçilerine ‘kalsın mı gitsin mi’ diye soruyor. Bu durum iade oranlarını daha da artırıyor. Bazı ülkeler bu içerikleri özendirici bulduğu için sınırlamaya başladı” diye konuştu. 

Ataman,  tüketim alışkanlıklarının yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini de sözlerine ekledi.

Paranız çöpe gitmesin: Gıdaya ayrılan bütçenin %30’u israf