Gıda ve petrol kıskacında enflasyon: Gözler Merkez Bankası'nın kararında

• Haber7-ÖZEL

Şubat ayında enflasyon, gıda fiyatlarındaki özellikle de işlenmemiş gıdadaki yükselişle aylık %2,96 artarak yıllık bazda %31,53 seviyesine ulaştı.

Pusula Yatırım Başekonomisti Filiz Eryılmaz ve Kocaeli üniversitesi İktisat Bölümü Öğretim üyesi Doç. Dr. Özgür Bayram Soylu enflasyon rakamlarını, jeopolitik gelişmeleri ve Merkez Bankası’nın faiz kararına nasıl etki edeceğini Haber7’ye değerlendirdi.

Uzmanlar, son iki ayda hava şartlarına bağlı olarak gıda fiyatlarında artış olduğunu belirterek, jeopolitik gelişmelerden kaynaklı artan petrol fiyatlarının mart ayı enflasyonuna etki edebileceği öngörüsünde bulunarak, Merkez Bankası’nın Mart Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısında politika faizinin sabit bırakabileceğine işaret etti.

ANA LOKOMOTİF GIDA

Pusula Yatırım Başekonomisti Filiz Eryılmaz, her ne kadar kira artışlarındaki yavaşlama ve çekirdek göstergelerdeki hafif gerileme dezenflasyon süreci için olumlu sinyaller verse de jeopolitik riskler kaynaklı olarak yılsonu beklentisini %24'e olarak yukarı revize ettiğini açıkladı. Eryılmaz, şubat ayında TÜFE piyasa beklentisi olan %3’e oldukça yakın %2,96 artış kaydettiğini belirterek, bu sonuçla birlikte yıllık enflasyonun %30,65 seviyesinden %31,53’e yükselerek 2024 yılı Mayıs ayından bu yana en belirgin bozulmaya işaret ettiğini anlattı.

Eryılmaz, sektörel kırılmaları ve öne çıkanları şöyle sıraladı:

• Gıda Enflasyonu Ana Lokomotif: Enflasyondaki yukarı yönlü hareketin temel sürükleyicisi yine gıda grubu oldu. Aylık %6,9 artış gösteren gıda fiyatlarında, özellikle işlenmemiş gıda kalemindeki %9,03’lük sıçrama dikkat çekiyor. Yıllık gıda enflasyonu ise %31,69’dan %36,45’e yükselmiş durumda.
• Hizmet ve Kira: Kira tarafında olumlu sinyaller gelmeye devam ediyor. Yıllık kira artış hızı %56,55’ten %53,91’e geriledi. TCMB’nin yılsonu için hedeflediği %30 bandına doğru bu geri çekilme, dezenflasyon süreci açısından kritik bir çıpa görevi görüyor.
• Temel Mallar ve Çekirdek Göstergeler: Giyim grubundaki mevsimsel indirimlerin etkisiyle temel mal enflasyonu yıllık %16,57’ye geriledi. Çekirdek göstergeler olan TÜFE-B (%29,91) ve TÜFE-C (%29,46) cephesinde de hafif aşağı yönlü bir seyir izleniyor. 

FİNANSAL SIKILIK KORUNUYOR

Filiz Eryılmaz, yılsonu enflasyon tahmininin  %24'e yükselttiğini ifade ederek, şunları kaydetti: “jeopolitik gerginlikler ve petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar bu tahmin üzerindeki yukarı yönlü riskleri canlı tutuyor. TCMB’nin son dönemdeki likidite adımları ve ağırlıklı ortalama fonlama maliyetinin %40 seviyelerine ulaşması, finansal sıkılığın korunduğunu gösteriyor. Bu tablo ışığında 12 Mart PPK toplantısında politika faizinin sabit bırakılacağını öngörüyorum. Hatta Nisan ayında da pas geçme olasılığının giderek arttığını düşünüyorum.”

ŞUBAT ENFLASYONU BEKLENTİLERE YAKIN GELDİ

Kocaeli üniversitesi İktisat Bölümü Öğretim üyesi Doç. Dr. Özgür Bayram Soylu, enflasyon rakamının hem para politikasının gidişatı hem de konut kiraları açısından önemli olduğunu belirterek, bir de ücretlilerin satın alma gücünü açısından önemli bir gösterge olduğunu belirtti. Şubat ayı enflasyonun beklentilere yakın bir seviye geldiğini dile getiren Soylu, “Burada özellikle gıda enflasyonunun ortalamanın üzerinde gelmesi hem yıllık hem de aylık bazda Ramazan etkisi olarak değerlendirilebilir. Ama bununla beraber özellikle Gayrisafi Milli Hasıla (GSMH), içerisindeki tarımsal girdinin de daralmış olmasının etkisi var. Tarımsal üretimin de bu noktada azalıyor olması, erişebildiğimiz tarım ürünlerinin fiyatlarını yukarı yönlü çıkması sonucunu da beraberinde getiriyor” dedi.

KONUT, GIDA VE ULAŞIM HERKESİ YAKINDAN İLGİLENDİRİYOR

Soylu, konut ve eğitimin görece aylık bazda ortalamanın altında kalsa da 12 aylık ortalamanın 33.39 olduğunu hatırlatarak, “Konut kiralarının yüzde 30’un üzerinde zamlanacağı gerçeğini göz önünde bulundurduğumuz zaman vatandaşı ilgilendiren konut, gıda ve ulaştırma bu ana harcama gruplarının halen daha vatandaşı özellikle enflasyon tarafı üzerinden yıpratıyor olması önemli bir sorunsalı beraberinde getiriyor. Geçtiğimiz ay 4’ün üzerinde, bu ay 3’e yakın bir enflasyon rakamı iki ayda meseleyi yüzde 8’e getirdi” diye konuştu.

MART AYINA DAİR BEKLENTİLER…

Doç. Dr. Soylu, Mart ayına ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı: “Şu an halihazırda devam eden ABD-İsrail, İran arasında yaşanan bir savaş var. Bu gerilimin özellikle petrol fiyatları üzerinden Türkiye’deki hem lojistik hem de tedarik maliyetlerini özellikle yakıt üzerinden etkilediğini düşünecek olursak, benzer şekilde mart ayına etkisini de şimdiden görmek olası.

Yine ulaştırma, konut, gıda ve eğitim noktasında artışlar devam ediyor. Bu açıdan da değerlendirdiğimiz zaman ilk 3 aylık enflasyon rakamı beklentilerin üzerinde gelecek gibi görünüyor.

Sonuçta enerji ithalatçısıyız. Haliyle enerji fiyatları üzerinden yıpranmaya devam edecek bir mesele.”

“DIŞSAL ŞOKLARA KARŞI GIDADA SAVUNMA MEKANİZMASI GÜÇLENDİRİLMELİ”

Doç. Dr. Özgür Bayram Soylu, özellikle gıda fiyatlarındaki oynaklıkları ortadan kaldıracak veya minimize edebilmek için Ulusal Tedarik Başkanlığı gibi bir denetim mekanizmasına ihtiyaç olduğunu ifade ederek, “Sahada gerekli denetimler ilgili kurum ve bakanlıklar tarafından gerçekleştirilse de dağınık bir yapı olduğu için fiyat oynaklıklarını takip etmek zor oluyor. Bu durum gıda fiyatlarına yansıyor. Ocak ayında don vardı. Şubat ayında Ramazan, mart ayında savaş var. Dışsal şoklara karşı gıda tarafında savunma mekanizmamızı güçlendirmeliyiz” önerisinde bulundu.

MERKEZ BANKASI BU AY FAİZ İNDİRİMİNDEN UZAKLAŞTI

Özgür Bayram Soylu, enflasyon rakamının Merkez Bankası Para Politikası Kurul Kararı için de çok önemli olduğuna vurgu yaparak, şöyle devam etti:

“Sonuç itibariyle 2025’in ikinci yarısından itibaren ağırlıklı olarak aylık enflasyonu takip eden bir merkez bankası var. Aylık enflasyonun hem ocakta yüksek gelmesi, hem şubatta beklentilerin sınırında gelmesi hem de savaşın olmasını birleştirdiğimiz zaman Merkez Bankası’nın bu ay yapacağı para politikası kurulu toplantısında faiz indirimi, olasılığının da giderek masadan uzaklaştığını söyleyebiliyoruz.

Savaş ortamının ortaya çıkardığı belirsizlikte ister istemez insanların tüketim ve tasarruf davranışlarına yansıyor. Belirsizlik ne kadar artarsa tüketim biraz geri plana, tasarruf da ön plana çıkıyor.”

Kritik eşik geçildi! TÜİK son rakamları ilan etti: İşte şubat ayı bilançosu

Planlar değişiyor! Enflasyon ve faiz beklentilerine revize