Tarihi sosyal konut projesini fırsat bilip ranta çevirdiler

Türkiye'de milyonların hayalini süsleyen TOKİ kuralarında kendilerine ev çıkan birçok talihli, hakkını başkasına devredip buradan kâr etmek için akla hayale gelmeyen yöntemler peşinde. Bunun en son örneği ise 2023'te kurası çekilen 250 bin Sosyal Konut Projesi'nde yaşanıyor. Peşinatı ödenen ve bu yıl içinde bir kısmı teslim edilecek olan konutlar, talihliler tarafından "Bu kadar da olmaz pes!" dedirten bir düzenekle satışa çıkarıldı. Peki yapımı devam eden, tapu teslimi olmayan ve tapu devri şerhi bulunan bu konutların satışı nasıl gerçekleşiyor?

TAPU İÇİN SENET YAPIYORLAR

İşte burada emlakçı marifeti devreye giriyor. Online satış kanallarından bu işi yapan birçok emlakçı var. Alıcı gibi davranıp bunlardan birkaçını aradık. Emlakçılar bize İstanbul Tuzla ve Arnavutköy Baklalı'daki TOKİ'lerde bu konutlardan alabileceğimizi söylediler. Kurdukları düzeneği ise şöyle anlattılar.

Örneğin TOKİ kurasında 3+1 ev çıkan kişi, hakkını satmak istiyor. Bunun için ortalama 2-3 milyon TL arası ücret talep ediyor. Yani satıcı aslında kura hakkını 10 katı bedelle satışa çıkarıyor. Bu noktada emlakçı ile işbirliğine gidiliyor. Emlakçı, online satış kanallarından "TOKİ kurası devirli" ibaresiyle evi satışa koyuyor. Bu evlerden satın almak isteyen kişi, satıcı ile bir araya getiriliyor. Belirlenen ücret alıcı tarafından satıcıya ödeniyor.

Kalan taksit ödemeleri de yine hak sahibi adına alıcı tarafından yatırılıyor. Tapu devri olmadığı için alacaklının hakkı sözleşme ve senetle korunuyor. Hakkını satan kişi alacaklıya 8-10 milyon liralık teminat senedi imzalıyor. Böylece ev için verilen örneğin 2.5 milyon TL'lik bedel ve sonrasında ödenen taksitler de güvence altına alınıyor. Satıcının olası bir vefatı durumunda miras hakkı doğacağı için mirasçılardan ileride hak iddia edememeleri için noter huzurunda muvafakatname alınarak satış tamamlanıyor.

RİSKİ GÖZE ALMALISINIZ

Diyelim ki satıcı son anda vazgeçti ve evi devretmedi. Bu yolla yüzlerce ev sattıklarını söyleyen emlakçılar, "Hiçbir sorunla karşılaşmadık. Bu satış elbette bazı riskler içeriyor. Riski göze almanız gerekiyor. Eğer satıcı buna rağmen vazgeçerse iş mahkemelere taşınıyor. Hatta burada TOKİ de devreye giriyor. Satış ispat edildiğinde zaten TOKİ evi kanuna aykırılık gerekçesiyle geri alıyor."

İKİNCİL PİYASA OLUŞUYOR

Gayrimenkul Hukuku Derneği Başkanı Ali Güvenç Kiraz, sosyal konutların belirli bir gelir seviyesinin altındaki kişiler için yapıldığını belirterek, "Devlet daha önce hiç konut sahibi olmamış kişileri konut edindirmek amacıyla sosyal konutları inşa ediyor. Bunu yapmaktaki amaç konut fiyatlarını frenlemek. Ancak bu yolla usulsüz satışlarda bir ikincil piyasa oluşturuluyor ve bu konutlar bir rant aracı haline getiriliyor" dedi. Bu satışların TOKİ'nin sosyal konutlardaki temel yaklaşımına aykırı olduğunu anlatan Kiraz, vatandaşları da şu şekilde uyardı: "Tapu devri esnasında eğer kura sahibi satıştan vazgeçerse alıcı bu senetle haciz yoluna gidemez, çünkü bu senet bir teminat senedi. Sadece elindeki sözleşmeyle ve senetle dava açar ancak bu dava da uzun yıllar sürer."