Teknoloji dünyasını sarsan yazı: İşlerin yarısı beş yıl içinde silinebilir

HyperWriteAI ve OthersideAI’nin CEO’su Matt Shumer, X'te bir yazı paylaştı. “Something Big Is Happening” (Büyük bir şey oluyor) başlıklı yazı, platformda şu ana kadar 17 milyon kez görüntülendi.

Tanımadığı insanlarda da yapay zekâ farkındalığı yaratmak amacıyla kaleme aldığını söylediği yazısına Shumer, 2020 Şubat’ını hatırlatarak başladı. O dönemde “uzakta yayılan bir virüs” konuşulurken çoğu insanın günlük hayatına devam ettiğini, ardından “yaklaşık üç haftada” dünyanın değiştiğini anımsattı. Shumer’e göre bugün de benzer bir eşikteyiz; ancak bu kez söz konusu olan, “Covid’den çok daha büyük” bir dönüşüm.

COVID'DEN ÇOK DAHA BÜYÜK BİR DÖNÜŞÜM

Shumer, “Bence şu anda, Covid’den çok ama çok daha büyük bir şeyin ‘bu biraz abartılıyor gibi’ aşamasındayız” ifadelerini kullandı. Shumer, altı yıldır bir yapay zekâ girişimi inşa ettiğini ve sektöre yatırım yaptığını belirterek, yazının hedef kitlesinin AI dünyasının dışında kalan yakın çevresi olduğunu anlatıyor: Ailesi, arkadaşları ve “AI meselesi ne?” diye soranlar. Onlara uzun süre “kokteyl partisi versiyonu” diye tanımladığı daha “kibar” anlatımı yaptığını, çünkü “dürüst versiyonun” kulağa “akıl sağlığını yitirmiş” gibi gelebileceğini söylüyor.

DÜRÜST VERSİYON AKLIMI KAÇIRMIŞIM GİBİ GELİYOR

Bu noktada Shumer, aradaki uçurumun büyüdüğünü savunuyor: “Söylediklerimle gerçekte olanlar arasındaki fark artık çok büyüdü… Önemsediğim insanlar, çılgınca gelse bile, neyin geldiğini duymayı hak ediyor.” Shumer, yazının başında “kendi etkisinin sınırlı” olduğunu özellikle vurguluyor. Ona göre AI’nin yönünü belirleyenler, “bir avuç şirketteki birkaç yüz araştırmacı.” Bu şirketler arasında OpenAI, Anthropic ve Google DeepMind’i sayıyor. Shumer, “küçük bir ekibin birkaç ay yürüttüğü tek bir eğitim koşusunun” bile teknolojinin gidişatını değiştirebileceğini yazıyor.

SARSINTIYI İLK HİSSEDECEK KADAR YAKINIZ

“Çoğumuz temellerini bizim atmadığımız yapıların üzerine inşa ediyoruz… sadece sarsıntıyı ilk hissedecek kadar yakınız” diyen Shumer, artık “bir ara konuşuruz” değil, “şu anda oluyor” zamanında olunduğunu ileri sürüyor. Shumer, teknoloji dışındaki dünyanın henüz tam kavramadığını söylediği bir noktayı öne çıkarıyor: Sektörde “alarm verenlerin” nedeni, bunun kendi işlerinde “zaten yaşanmış olması.” Bu yüzden kendisini “geleceği tahmin eden biri” değil, “kendi dünyasında olanı anlatıp uyarı yapan biri” olarak konumluyor.

GELECEĞİ TAHMİN ETMİYORUM, UYARI YAPIYORUM

Shumer’e göre 2025’te model geliştirmede yeni teknikler ilerlemeyi hızlandırdı; yeni modeller daha kısa aralıklarla çıkmaya başladı ve her seferinde fark daha da açıldı. Kendi deneyimini “AI’yı daha fazla kullanma, daha az yönlendirme ve uzmanlık gerektirdiğini sandığı işleri AI’ya bırakma” şeklinde tarif ediyor.

SUYUN GÖĞSÜNÜZE GELDİĞİNİ FARK ETTİĞİNİZ AN

Yazının kritik dönüm noktası olarak Shumer, 5 Şubat’ta iki büyük laboratuvarın aynı gün yeni modeller yayımladığını belirtiyor: OpenAI’den “GPT-5.3 Codex” ve Anthropic’ten “Opus 4.6”. Shumer, bu anı bir “anahtarın çevrilmesi” gibi değil, “suyun yükselip göğse geldiğini fark etme” anına benzetiyor. Bu noktada çok net bir iddia ortaya koyuyor: “Artık işimin teknik kısmı için bana ihtiyaç yok.” Shumer, düz İngilizceyle ne istediğini tarif ettiğini ve “taslak değil, bitmiş iş” aldığını söylüyor. Hatta “dört saat uzaklaşıp geri döndüğünde işin tamamlandığını” ve “düzeltme gerektirmediğini” iddia ediyor.

UYGULAMAYI KENDİ AÇIYOR, TEST EDİYOR VE DÜZELTİYOR

Shumer, somut örnek olarak bir uygulama geliştirme sürecini anlatıyor: AI’ya ürünün ne yapacağını ve kabaca nasıl görüneceğini söylediğini, AI’nın “on binlerce satır kod” yazdığını, ardından uygulamayı “kendi açıp butonlara tıklayarak test ettiğini”, beğenmediği yerleri “kendi başına değiştirip yinelediğini” belirtiyor. Shumer, AI’nın “kendi standartlarını” karşıladığında “test etmeye hazır” dediğini ve kendisinin testinde de “genellikle kusursuz” çıktığını savunuyor. “Abartmıyorum. Bu hafta pazartesi günüm böyle geçti” ifadesiyle, bunun bir gelecek senaryosu değil, “yakın zamanlı deneyim” olduğunu vurguluyor.

DOĞRU KARARI SEZGİSEL BİÇİMDE BİLME HİSSİ

Shumer, onu en çok sarsanın geçen hafta yayımlanan model olduğunu, bunun yalnızca talimat uygulamadığını, “akıllı kararlar verdiğini” ileri sürüyor. Metinde “judgment” (muhakeme) ve “taste” (zevk) diye tarif ettiği, “doğru kararı sezgisel biçimde bilme” hissinin ortaya çıktığını iddia ediyor: “AI’nın asla sahip olmayacağı söylenen” özelliğe “yakın” bir şey gördüğünü yazıyor.

HER ŞEYİN KİLİDİNİ AÇAN STRATEJİ

Shumer, bunun neden teknoloji dışını da ilgilendirdiğini şöyle açıklıyor: Laboratuvarların “bilinçli olarak” önce kod yazmayı hedeflediğini, çünkü AI geliştirmenin çok kod gerektirdiğini ve AI kod yazdıkça bir sonraki sürümün inşasına yardım edebileceğini söylüyor. Shumer’e göre “daha akıllı model → daha iyi kod → daha da akıllı model” döngüsü, “her şeyin kilidini açan strateji.” Kendi işinin önce etkilenmesini de bu “ilk hedefin” yan etkisi olarak görüyor ve ekliyor: “Artık bunu yaptılar. Ve şimdi diğer her şeye geçiyorlar.”

Bu çerçevede Shumer, hukuk, finans, tıp, muhasebe, danışmanlık, yazarlık, tasarım, analiz ve müşteri hizmetleri gibi alanların “on yıl sonra değil”, “1–5 yıl” gibi bir takvimle etkilenebileceğini savunuyor; hatta “daha az” ihtimalini daha olası bulduğunu yazıyor.

ALTI AY ÖNCEYE GÖRE BİLE TANINMAZ HALDE

Shumer, “AI’yı denedim, o kadar iyi değildi” itirazını sık duyduğunu, bunun 2023–2024 başı için doğru olabileceğini kabul ediyor: “Halüsinasyon görüyordu… saçma şeyleri güvenle söylüyordu.” Ancak bunun “AI zamanında eski tarih” olduğunu ileri sürüyor ve bugün modellerin “altı ay önceye göre bile tanınmaz” olduğunu iddia ediyor. Shumer, kamu algısı ile mevcut gerçeklik arasındaki farkın “tehlikeli” olduğunu, çünkü insanların hazırlanmasını engellediğini savunuyor. Bu farkın sebeplerinden biri olarak da ücretsiz sürümlerin “ücretli sürümlere göre geride” kaldığını belirtiyor; ücretsiz sürümle AI’yı değerlendirmenin “akıllı telefonu kapaklı telefonla değerlendirmek” gibi olduğunu yazıyor.

OYUNCAK OLDUĞU İÇİN DEĞİL İŞE YARADIĞI İÇİN

Shumer, bir avukat arkadaşının itirazlarını aktarıyor: “Uzmanlığına uygun değil”, “hata yaptı”, “nüansı anlamıyor.” Buna karşılık Shumer, büyük hukuk firmalarından ortakların kendisine “danışmak için ulaştığını” ve günün saatlerce AI kullanan bir “yönetici ortağın” AI’yı “anında hazır bir asistan ekibi” gibi gördüğünü aktarıyor. Shumer’e göre bu kişi AI’yı “oyuncak olduğu için değil, işe yaradığı için” kullanıyor ve her birkaç ayda bir “işine daha yetenekli hale geldiğini” söylüyor.

HER YEDİ AYDA BİR İKİYE KATLANIYOR

Shumer, ilerleme hızını örneklerle anlatıyor: 2022’de temel aritmetiğin bile güvenilmez olduğunu (7×8=54 örneği), 2023’te baro sınavı düzeyine, 2024’te çalışan yazılım ve lisansüstü bilim açıklamaya, 2025 sonuna doğru da bazı üst düzey mühendislerin kod işinin çoğunu AI’ya devrettiği bir döneme gelindiğini yazıyor. Bu kısmı desteklemek için METR adlı bir kuruluşun ölçüm yaklaşımını aktarıyor: Modelin insan yardımı olmadan uçtan uca tamamlayabildiği görevlerin insan uzmana göre süreleri. Shumer’in aktardığına göre bu süre “yaklaşık 10 dakika”dan “1 saat”e, sonra “birkaç saat”e çıktı; “Kasım” ölçümünde “yaklaşık 5 saat”e ulaştı. Ayrıca bunun “yaklaşık her yedi ayda bir ikiye katlandığını”, hatta “dört aya hızlanabileceğini” öne sürüyor.

ZEKÂ PATLAMASI SÜRECİ BAŞLADI

Shumer, trendin devamı halinde AI’nın “gelecek yıl günlerce”, iki yıl içinde “haftalarca”, üç yıl içinde “aylar süren projelerde” bağımsız çalışabileceğini savunuyor. Ayrıca Anthropic CEO’su Dario Amodei’nin, “2026–2027’de” AI’nın “neredeyse tüm görevlerde neredeyse tüm insanlardan çok daha akıllı” olabileceğine dair görüşünü aktarıyor. Shumer’e göre en kritik ve en az anlaşılan gelişme “AI’nın kendisini geliştirme döngüsüne girmesi.” Bu bağlamda OpenAI’nin teknik dokümantasyonundan aktardığı bir ifadeyi vurguluyor: “Model, kendisini yaratmada araçsal rol oynadı… erken versiyonlar kendi eğitimini hata ayıklamak ve dağıtımı yönetmek için kullanıldı.” Shumer bu noktayı “Bu bir gün olabilir tahmini değil; şimdi oluyor” diye çerçeveliyor: “AI kendini inşa etmeye yardım etti.”

RAHATLIK DEĞİL DÜRÜSTLÜK VADEDİYORUM

Shumer, en sert uyarısını “iş” başlığı altında yapıyor ve okura “rahatlık değil dürüstlük” vadederek konuşuyor. Metinde, Amodei’nin “AI’nın 1–5 yılda giriş seviyesi beyaz yakalı işlerin %50’sini ortadan kaldırabileceği” öngörüsünü aktarıyor; sektörde bunun “muhafazakâr” bulunabileceğini söylüyor. Shumer’e göre “yetenek” bu yıl sonuna kadar bile gelebilir; ekonomiye yayılması zaman alsa da “altyapısal kapasite” şimdi oluşuyor. Bu dalganın önceki otomasyonlardan farkını da şöyle tanımlıyor: AI “tek bir beceriyi” değil, “bilişsel emeği” ikame eden genel bir araç. “Her şeyde aynı anda gelişiyor” diyor ve “yeniden eğitim aldığınız şeyde de gelişiyor” iddiasını öne çıkarıyor.

Shumer ayrıca, “AI muhakeme/zevk gösteriyor” iddiasıyla, “insan yargısı, yaratıcılık, strateji, empati” gibi alanların da tam güvenli olmayabileceğini yazıyor. “Bilgisayarda yapılabilen hiçbir şey orta vadede güvende değil” diyerek, ekran başında okuma-yazma-analiz-karar-verme gibi işlerin “zaten başladığını” savunuyor.

KARİYERİNİZİN EN ÖNEMLİ YILI OLABİLİR

Shumer, yazısını “çaresizlik” değil “erken olmak” avantajı üzerine kuruyor. Önerileri arasında AI’yı “arama motoru gibi” kullanmamak; ücretli sürüme geçmek; mümkünse “en yetenekli modeli” seçmek; işin içine gerçek dosyalar, sözleşmeler, tablolar koymak; sonuç mükemmel değilse yinelemek var. Shumer’e göre “bugün kısmen işe yarıyorsa, altı ay sonra neredeyse kusursuz” olabilir; “gidişat tek yönlü.” “Kariyerinizin en önemli yılı olabilir” diyen Shumer, şirketlerde hâlâ çoğu kişinin görmezden geldiğini, bu nedenle “AI ile üç günde yapılacak işi bir saatte yapan” çalışanın “şimdi” öne çıkacağını iddia ediyor. “Ego yapmayın” uyarısı da bu bölümde geliyor: Shumer, saatlerce AI kullanan yönetici ortağın bunu “oyuncak” için değil “riskleri anladığı” için yaptığını aktarıyor; en çok zorlanacak kesimin “bunu moda diye küçümseyenler” olacağını savunuyor.

KALICI KALKAN DEĞİL ZAMAN KAZANDIRAN UNSURLAR

Finansal önerilerinde ise yatırım tavsiyesi vermediğini söyleyerek, tasarruf, borçlanmada temkin, sabit giderlerin esnekliği ve “seçenek yaratma” ihtiyacını vurguluyor. Ayrıca “yerine koyması zor” unsurlara yönelmeyi öneriyor: yıllara dayalı güven/ilişki, fiziksel varlık gerektiren işler, lisanslı sorumluluk ve regülasyon bariyerleri olan alanlar. Bunları “kalıcı kalkan değil, zaman kazandıran” unsurlar olarak çerçeveliyor. Çocuklar için “standart playbook”u da sorguluyor: iyi not–iyi üniversite–stabil iş yolunun “en fazla riskteki rollere” işaret edebileceğini, asıl kritik yeteneğin “bu araçlarla çalışmayı öğrenmek” ve “merak/uyum” olacağını savunuyor.

DÜNYANIN EN İYİ ÖZEL HOCASI EMRİNİZDE

Shumer, metnin yalnızca karanlık değil “fırsat” tarafı olduğunu da vurguluyor: Teknik beceri veya bütçe yoksa bile bir uygulamanın “bir saat içinde çalışan” versiyonunu çıkarabilmek, kitap yazmak, yeni beceriler öğrenmek. Shumer, “dünyanın en iyi özel hocası” gibi tanımladığı AI’nın “sabırlı, 7/24” erişilebilir olduğunu ve “bilginin neredeyse ücretsiz” hale geldiğini söylüyor. Bu nedenle “ertelediğiniz şeyi deneyin” çağrısı yapıyor. “Uyum alışkanlığı”nı ise “en dayanıklı avantaj” olarak sunuyor: araçların değişeceğini, iş akışlarının yeniden kurulacağını; iyi çıkacakların “tek aracı bilenler değil, değişim hızına alışanlar” olacağını savunuyor. Pratik önerisi net: “Altı ay boyunca her gün bir saat AI ile deney yapın.”

SON YÜZYILIN EN CİDDİ ULUSAL GÜVENLİK TEHDİDİ

Shumer, iş piyasasının ötesine geçerek, Dario Amodei’nin bir düşünce deneyini aktarıyor: 2027’de bir gecede ortaya çıkan; 50 milyon vatandaşın her birinin Nobel ödüllülerden bile zeki olduğu; 10–100 kat hızlı düşündüğü; uyumadığı; interneti, robotları ve dijital arayüzleri kullanabildiği bir “ülke.” Amodei’nin buna “son yüzyılın en ciddi ulusal güvenlik tehdidi” diye yaklaşacağını aktaran Shumer, “böyle bir ülkeyi inşa ediyor olabiliriz” fikrini öne çıkarıyor. Upside olarak tıbbi araştırmanın hızlanması, kanser/Alzheimer/enfeksiyonlar/yaşlanma gibi alanlarda “yaşam süremizde çözümler” ihtimalini; downside olarak ise kontrol edilemeyen davranışlar, biyolojik silah eşiğinin düşmesi ve otoriter gözetim devletleri riskini sıralıyor.

GELECEK ZATEN BURADA

Shumer, son bölümde üç kesin yargı ortaya koyuyor: Bunun bir heves olmadığı; öngörülebilir biçimde geliştiği; tarihin en zengin kurumlarının “trilyonlar” yatırdığı. Önümüzdeki 2–5 yılın “çoğu insanın hazır olmadığı kadar sarsıcı” olacağını savunuyor ve “en iyi çıkacakların” korkuyla değil “merak ve aciliyetle” şimdi harekete geçenler olduğunu söylüyor. Yazı, şu cümleyle kapanıyor: “Gelecek zaten burada. Sadece kapınızı henüz çalmadı… Çalmak üzere.”