Dünyayı tedirgin eden rakam! Çin 1,19 trilyon dolar fazla verdi!

Çin ve ABD arasında ticaret gerilimi son yıllarda hiç olmadığı kadar yüksek. Bunun arka planında ise 1,19 trilyon dolarlık bir rakam var.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'da yaptığı yıllık değerlendirme toplantısında Türkiye ve Çin arasındaki ticaret açığına dikkat çekti. 

Çin Gümrükler Genel İdaresi, Aralık 2025 dönemi ile 2025 yılı genelini kapsayan dış ticaret verilerini açıkladı.

Buna göre, 2025'te ihracat yıllık bazda yüzde 5,5 artışla 3,77 trilyon dolara ulaşırken önceki yıla göre artış kaydetmeyen ithalat 2,58 trilyon dolar oldu.

Dış ticaret fazlası, kasım ayında kümülatif olarak 1 trilyon dolar eşiğini aşmasının ardından yıl sonunda 1,19 trilyon dolara ulaşarak yıllık bazda ilk kez bu seviyenin üzerine çıktı ve tüm zamanların en yüksek kapanışını yaptı.

Aralıkta yüzde 6,6 artan ihracat, kasımdaki yüzde 5,9'luk artışın üzerine çıkarken kasımda yüzde 1,9 artan ithalat aralıkta yüzde 5,7 artış kaydetti. Aralık ayı dış ticaret fazlası da 114 milyar dolar olarak hesaplandı.

GÜÇLÜ DIŞ TİCARET PERFORMANSI

Gümrükler Genel İdaresi Başkan Yardımcısı Vang Cün, 2025 verilerinin açıklandığı basın toplantısında, dış koşulların aleyhte olduğu bir yılda güçlü dış ticaret performansının, hükümetin destekleyici politikaları ve ülke sanayisinin derinliği sayesinde gerçekleştiğini belirtti.

Çin'in bu dönemde ticaret ortaklarını çeşitlendirdiğini ve risk direncini güçlendirdiğini ifade eden Vang, küresel büyümenin ve küresel ticaret ivmesinin zayıflama eğilimini sürdürdüğü yeni yılda da dış zorlukların devam edeceğine dikkati çekti.

Analistler, Trump'ın ikinci başkanlık döneminde tarife artışlarının Çin'in ihracatını yavaşlatmasının beklendiği bir yılda, ülkenin dış ticarette güçlü performans sergilediğini, bunun iç talepteki zayıflığı dengeleyen kritik bir büyüme motoru olduğunu vurguladı.

ABD'YE İHRACAT AZALDI

ABD ile yıl boyunca devam eden tarife gerilimi, Çin'in bu ülkeyle dış ticaretine olumsuz yansıdı. Çin'in ABD'ye ihracatı Aralık 2025'te yüzde 30, yıl genelinde ise yüzde 20 azaldı.

Öte yandan Çin'in en büyük ticaret ortağı olan Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) ülkelerine ihracatı aralıkta yüzde 11,2, yıl genelinde yüzde 13,4, Avrupa Birliği (AB) ülkelerine aralıkta yüzde 11,6, yıl genelinde yüzde 8,4, Latin Amerika'ya aralıkta yüzde 9,8, yıl genelinde yüzde 7,4 ve Afrika'ya aralıkta yüzde 21,8, yıl genelinde yüzde 25,8 artış gösterdi.

Çin'in ihracatı ocak ve şubat aylarında yüzde 2,3 arttıktan sonra mart ayında ABD'nin gümrük tarifelerini daha fazla artıracağı beklentisiyle yapılan ön sevkiyatlar sayesinde yüzde 12,4 yükselmişti.

İhracat, nisan ayında karşılıklı tarife artışlarıyla tırmanan gerilime rağmen yüzde 8,1 artarak dış şoklara karşı direnç işareti vermişti.

Mayısta yüzde 4,8, haziranda yüzde 5,8, temmuzda yüzde 7,2 artan ihracat, ağustosta yüzde 4,4 azalarak son 6 ayın en düşük seviyesine inmiş, eylülde yüzde 8,3 artış kaydettikten sonra ekimde yüzde 1,1 azalmış, kasımda ise ABD ile tarife sorunları ve diğer ekonomik anlaşmazlıklar konusunda varılan geçici uzlaşmanın etkisiyle yeniden yüzde 5,9 yükselmişti.

Çin'in ithalatı ise ocak ve şubat aylarında yüzde 8,4, martta yüzde 4,3, nisanda yüzde 0,2, mayısta yüzde 3,4 azaldıktan sonra haziranda yüzde 1,1, temmuzda yüzde 4,1, ağustosta yüzde 1,3 artmış, eylülde yüzde 7,4 artışla 17 ayın en yüksek seviyesine ulaştıktan sonra ekimde yüzde 1,1, kasımda ise yüzde 1,9 artış kaydetmişti.

ABD İLE TARİFE RESTLEŞMESİ

ABD Başkanı Donald Trump'ın 2 Nisan'da aralarında Çin'in de bulunduğu ticaret ortaklarına getirdiği ek gümrük vergilerine Pekin'in karşılık vermesi, iki ülke arasında bir ticaret savaşının fitilini ateşlemişti.

İki ülke arasındaki tarife restleşmesi sonucunda ABD, Çin'e uyguladığı gümrük tarifesini yüzde 145'e, Çin de ABD'ye uyguladığı tarifeyi yüzde 125'e kadar çıkarmıştı.

Tırmanan ticari gerilim sonrasında ABD'li ve Çinli yetkililer, tarife meselesi ve ekonomik sorunların çözümü için 10-11 Mayıs'ta İsviçre'nin Cenevre kentinde, 9-10 Haziran'da İngiltere'nin başkenti Londra'da, 28-29 Temmuz'da İsveç'in başkenti Stockholm'de, 14-15 Eylül'de İspanya'nın başkenti Madrid'de ve 25-26 Ekim'de Malezya'nın başkenti Kuala Lumpur'da bir araya gelerek müzakereler yürütmüştü.

Müzakerelerde karşılıklı tarife artışlarını 90 günlük periyotlarla iki kez askıya alan taraflar, beşinci tur müzakerelerin sonunda ekonomik anlaşmazlıkların çözümüne dair geçici bir mutabakat çerçevesi üzerinde uzlaşmaya vardıklarını duyurmuştu.

ABD Başkanı Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in 30 Ekim'de Güney Kore'nin Busan kentinde gerçekleştirdiği görüşmede duyurulan uzlaşma kapsamında, ABD, Çin'e fentanil ve öncül maddelerinin kontrolünün yetersizliği gerekçesiyle getirdiği yüzde 20 ek gümrük tarifesini yüzde 10'a düşürürken karşılıklı tarifeler kapsamında getirdiği yüzde 24 ek tarifeyi ise 10 Kasım'dan itibaren bir yıl daha erteleyeceğini bildirmişti.

BAKAN HAKAN FİDAN: ÇİN İLE ARAMIZDA BÜYÜK BİR AÇIK VAR

Fidan, Türkiye'de yerleşik ulusal ve uluslararası medya kuruluşlarının temsilcileriyle İstanbul’daki bir otelde bir araya gelerek bilgilendirme toplantısı düzenledi. Toplantıda Çinli bir gazetecinin iki ülke ilişkilerine dair sorusuna Bakan Fidan, dış ticaret açığına dikkat çeken bir açıklama yaptı.

Fidan, “Çin ilişkileri bizim için önemli bir başlık. Geçtiğimiz haftalarda Cumhurbaşkanımızın kararıyla vizeleri kaldırdık. Bu, ilişkilerimizi ilerletme niyetimizin de bir göstergesi. Ticareti, yatırımı ve bağlantısallığı ana gündem maddesine alan bir politika setimiz var. Özellikle Çin’le olan ticaret politikalarımızın ne şekilde seyrettiğini yakından takip eden arkadaşlarımız bilir. Ticaret Bakanımız ve Maliye Bakanımızla bir araya geldiğimizde en fazla konuştuğumuz konulardan biri bu. Bizim en fazla ticaret yaptığımız ülkelerden biriyle hacim yaklaşık 50 milyar dolar seviyesinde. Ancak Çin ile aramızda çok büyük bir dış ticaret açığı var. Tabii bu dış ticaret açığının giderilmesi için görüşmeler devam ediyor. Belli bir noktada daha iyi koordine olmamız ve birbirimize daha fazla anlayış göstermemiz gerekiyor.” dedi.

“AVRUPA İLE YAPIYORUZ, ÇİN İLE DE YAPABİLİRİZ”

Çin ile de Avrupa Birliği’nde olduğu gibi dengeli bir ticaret yapılması gerektiğini vurgulayan Fidan, “Şu anda Türkiye’nin dış ticareti her sene kendi rekorunu kırıyor. Avrupa Birliği ile çok dengeli bir ticaretimiz var. Yaklaşık 230 milyar dolar civarında. Bu neredeyse yüzde 50 – yüzde 50. Bu, her iki tarafın da lehine olan ve muazzam bir ekonomik fayda üreten bir durum. Şimdi bunun aynısını Çin’le de yapmak istiyoruz. Bazı ülkeler var, Rusya gibi. Evet, burayla da dış ticaret açığımız var. Ancak burada tek ve büyük bir kalem üzerinden çalışıyoruz. Büyük miktarda enerji alıyoruz ve sattıklarımız sınırlı kalabiliyor. Ama Çin öyle değil. Çin için elimizde çok daha fazla enstrüman var. Bunun başında da Çin’in Türkiye’deki yatırımlarını artırması geliyor.” ifadelerini kullandı.