Washington'un Türkiye kararına jet yanıt! KAAN, devler liginde

Türkiye'nin küresel savunma pazarına bir 'alt yüklenici' ya da 'proje ortağı' statüsünde değil, 'müstakil bir oyuncu' olarak dahil olduğunu kaydeden uzmanlar, milli muharip uçağımız KAAN'ı 'Devler ligine' çıka bir proje olarak nitelendirdi.

GİRİŞ 29.02.2024 14:41 GÜNCELLEME 29.02.2024 14:41
Bu Habere 55 Yorum Yapılmış

Doç. Dr. Merve Seren, KAAN'ın Türk dış politikasına etkisini ve Türk savunma teknolojilerindeki dönüm noktalarını AA Analiz için kaleme aldı.

Takvim yaprakları 2015 Ocak ayını gösterdiğinde Savunma Sanayii İcra Komitesi (SSİK) toplantısında tarihi bir karar alındı. İlgili karar ile Türkiye'nin Milli Muharip Uçağı (MMU) Geliştirme Projesi'nin ön tasarım fazının başlatılmasına hükmedildi.

Hemen ertesi ayda TUSAŞ, Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) ve Hava Kuvvetleri Komutanlığından oluşan MMU Program Yönetim Ofisinin kurulması çalışmaları başlatıldı. 2016 Ağustos'unda TUSAŞ ve SSB arasında "Ön Tasarım Fazı" sözleşmesi imzalanırken; Eylül 2018 itibarıyla MMU Geliştirilmesi Projesi'ne bilfiil start verildi. Aynı tarihlerde eski ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, gerek ABD Kongresi'nde gerekse diğer NATO müttefikleriyle Ankara'yı nasıl, ne kadar süreliğine ve hangi düzeyde cezalandırılacaklarına dair yoğun bir diplomasi trafiği yürütüyordu.

Zira Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 25 Temmuz 2017'de "S-400" tedarik etmek için bir anlaşma imzaladı. Böylece Türkiye, soğuk savaştan sonra envanterine Rus sistemleri katan ilk NATO ülkesi olacaktı. Tabii ne ABD ne de NATO müttefikleri Ankara'nın bu kararı almasının arkasındaki hata payını kendilerinde aramadılar. Mevzunun nasıl bu noktaya evrildiğini sorgulamadan direkt caydırıcılık politikasından cezalandırma stratejisine yöneldiler. Oysa NATO ülkeleri, etrafı füze envanteriyle çevrili olan ve Suriye'den gelen hava tehdidinin ziyadesiyle arttığı bir dönemde yapay bahanelerle Türkiye'den Patriot sistemlerini çekme kararı alarak yine Ankara'nın 2010'da duyurduğu ve sürüncemede kalan T-LORAMIDS ihalesindeki istekleri karşılamaktan hep uzak durdular.

Forces KAAN'ı yazdı: No F-35 no problem Forces KAAN'ı yazdı: No F-35 no problem

Dünya basınında milli muharip uçağı KAAN'a ilgi ve övgü devam ediyorDünya basınında milli muharip uçağı KAAN'a ilgi ve övgü devam ediyor

DEVLER LİGİNE ÇIKMA PROJESİ: KAAN

Neticede Türkiye, on yıllardır süregiden tek kaynak bağımlılığının yarattığı "güvenlik boşluğundan" kurtulmak için bazı kararlar vermek zorundaydı. Bunlardan birincisi, S-400'ün yanı sıra kendisine ait katmanlı bir hava ve füze savunma sistemi geliştirmekti ki, bu sayede HİSAR-A, HİSAR-O ve SİPER doğdu. Diğer taraftan Ankara, savunma kadar caydırıcılığın da önemli olduğu bilinciyle helikopter ve İHA projelerinden sonra havacılıkta bir üst segmente geçme kararı aldı.

WASHİNGTON'DAN ŞAŞIRTMAYAN KARAR

Böylece HÜRKUŞ, HÜRJET ve MMU projelerinin hayata geçirilme sürecine tanıklık edilirken TUSAŞ'ın proje yelpazesi, dış politikadaki gelişmelere ve Türk Silahlı Kuvetlerinin (TSK) ihtiyaçlarına binaen hem çeşitlendi hem de büyük bir ivme yakaladı. Türkiye, savunma sanayinde stratejik özerkliği (en azından asli unsurlarda) kazanma çabası sarf edip tüm hızıyla yerli ve milli projelere odaklanırken Washington'dan pek şaşırtmayan bir karar çıktı. Beyaz Saray, 2020 Aralık'ında tarihsel bir kopuşun altına imza atarak, ilk defa bir NATO müttefikini CAATSA yaptırımlarına dahil etti. Ertesi yıl, 2'nci bir tarihi karar uygulamaya konuldu ve Türkiye'nin F-35 projesinden resmi olarak çıkartıldığı duyuruldu.

Dünya KAAN'ı konuşacak! Türkiye'nin gururu ''benzersiz'' olacakDünya KAAN'ı konuşacak! Türkiye'nin gururu ''benzersiz'' olacak

Söz konusu olaylar silsilesi içerisinde TUSAŞ, mühendislik odağının büyük bir bölümünü MMU'ya aktardı. Zira MMU, şu ana kadar Türk savunma sanayinin sadece en büyük bütçeli yatırımı değil; aynı zamanda mühendislikte devler ligine çıkma projesiydi. Bu bağlamda idarecisi, mühendisi ve teknisyeni ile dev bir kadro gece gündüz demeden MMU projesine adanmış bir serüvene dahil oldular. Kimilerine göre bu serüven gereksiz kimilerine göre ise imkansız bir hayalden ibaretti.

TEMEL KOTİL KAAN İÇİN TARİH VERMİŞTİ

Hatta TUSAŞ Genel Müdürü Prof. Dr. Temel Kotil, ilk test uçuşu için tarihi 2 kez öne çekerek "2024'e hazır olacağız" dediğinde, birçoğunun yüzünde alaycı bir tebessüm belirmişti. Oysa MMU Proje Ofisi ekibi hedeflerine odaklanarak süreci emin adımlarla ilerletiyorlardı. 2021 yılı Mayıs ve Temmuz aylarında "Ön Tasarım Gözden Geçirme" ve "Kritik Tasarım Gözden Geçirme Toplantısı" akabinde kasım ayında "İlk Metal Kesimi" gerçekleşerek büyük bir heyecan yaşandı. 2022 yılında ise "Üretim Hattının tamamlanması", "Nihai Montaj Hattı Başlangıcı" ve "Uçağın İniş Takımları üzerine alınması" safhaları hayata geçirildi. 2023 yılında tüm gözler MMU projesindeydi; zira herkes 2024'te MMU'nun gökyüzüyle buluşup buluşmayacağını merak ediyordu. 2023 yılı yoğun fakat verimli bir yıl oldu. Ocak, şubat ve mart aylarında peşi sıra "Test Hazırlık Gözden Geçirme", "Hangardan Çıkış ve İlk Motor Çalıştırma" ve "İlk Taksi Faaliyeti" safhaları başarıyla tamamlandı ve eylülde "Yer Testlerinin Başlaması" gerçekleştirildi.

Milli Muharip Uçak KAAN Türkiye sınırlarını aştıMilli Muharip Uçak KAAN Türkiye sınırlarını aştı

MÜSTAKİL OYUNCU: TÜRKİYE

21 Şubat 2024 ise sadece MMU Projesi'nde değil Türk dış, güvenlik ve savunma politikaları açısından da büyük bir kırılma yarattı. KAAN'ın geliştirme test uçağı ilk uçuşu başarıyla tamamlanırken Türkiye, imkansız gibi görülenlerin imkansız olmadığını bir kez daha bütün dünyaya gösterdi.

Birincisi, 2000'li yıllarda siyasi istikrar ve motivasyon sayesinde başlatılan Milli Teknoloji Hamlesi ile teknik insan kaynağındaki yetkinliğin ürünlere dönüştürülmesi sağlandı. Bu anlamda TUSAŞ, 1980'li yıllardan bugüne uzanan süre zarfında havacılık sanayinde biriktirdiği bilgi ve tecrübeyi bir kez daha somut çıktısıyla ortaya koydu ve KAAN doğdu. Her bir üründe kazanılan deneyim, diğer ürüne referans ve altyapı teşkil etti.

Örneğin HÜRKUŞ ve HÜRJET projeleri olmasaydı, MMU olabilir miydi? 2000'li yılların başında 2 bin civarı olan TUSAŞ insan kaynağı, bugün 17 bine yükseldi. MMU projesinde başta 27 kişi çalışırken mevcut durumda projede tam zamanlı olarak çalışan kişi sayısı 2 bine ulaştı.

Böylece Türkiye, savunma sanayinde daha zengin bir insan sermayesine, Kotil'in tabiriyle "stratejik varlığına" kavuştu. Bu sermaye sayesinde TSK'nın ihtiyaçlarını yerli imkanlarla karşılama oranı yüzde 70'leri geçerken savunma sanayindeki millilik, operasyonel esneklik açısından temel kazanç oldu. Türkiye operasyonel bağımsızlığa doğru ilerledikçe, Ankara'nın askeri ve savunma diplomasisindeki tutumu ve buna bağlı olarak dış politikadaki pozisyonu değişti.

İkincisi, Türkiye zamanla TSK'nın ihtiyaçlarını karşılama odaklı bir savunma sanayi politikasının sınırlılıklarından kurtuldu. Savunma sanayi, salt gider değil, aynı zamanda bir gelir kalemine dönüştü. Türkiye, küresel savunma pazarına bir "alt yüklenici" ya da "proje ortağı" statüsünde değil; "müstakil bir oyuncu" olarak dahil oldu. Öyle ki Türkiye'nin savunma pazarına girişi, sadece kendi güvenlik ortamını değil; aynı zamanda diğer devletler arasında cereyan eden çatışma ve savaşların seyrini de değiştirdi.

''100'ÜN ÜZERİNDE TÜRK YARDIMCI SANAYİ FİRMASI GÖREVLENDİRİLDİ''

Bu anlamda Karabağ ve Ukrayna, Türk savunma sanayinin rüşdünü ispat ettiği muharebe alanları olarak dünyanın dikkatini çekti. Her bir müşteri, bir diğer müşteriye referans teşkil ederken TUSAŞ'ın müşteri yelpazesi farklı kıtalara yayıldı. Ancak yurt dışına sadece TUSAŞ açılmadı; TUSAŞ'ın projelerinde görev alan alt yükleniciler ve yardımcı sanayi firmaları da yurt içi ve yurt dışı satışlardan ziyadesiyle beslendi ve beslendikçe büyüdü.

Sadece KAAN projesinde alt sistem tedariki ve hizmet alımında 20 uçak üretiminde 100'ün üzerinde Türk yardımcı sanayi firması görevlendirildi. Böylece özelde TUSAŞ genelde Türk savunma sanayi, potansiyeli yüksek bir ihracat kalemi ve aynı zamanda önemli bir diplomasi enstrümanına dönüştüler.

Üçüncüsü, 2000'li yılları müteakip Türk savunma sanayinin gelişim serüveninde multidisipliner bir yaklaşıma şahitlik edildi. Bu bağlamda, savunma sanayi Türkiye'nin defansif gereksinimleri kadar ofansif gücünü ortaya koyan bir caydırıcılık unsuru haline evirildi. Keza Türk savunma sanayi, gerek savaş gerekse barış zamanında finanse edilmesi icap eden önemli bir teknoloji yatırımı olarak kıymetlendirildi.

Bu nedenledir ki, Suriye iç savaşı gibi cari tehditlerin olmadığı bir ortamda dahi savunma sanayi ekosisteminin kendi çarkını döndürebileceği bir yapıya kavuşturulması öncelendi. Diğer bir izahla Ankara, gerek askeri gerekse sivil kullanım maksatlarına yönelik Milli Teknoloji Hamlesi'ni başlattı ve bunu tabanda tüm sektörlere yayacak bir mekanizmanın inşasını teşvik etti.

Sonuç itibarıyla TUSAŞ'ın KAAN'ı ülkenin sadece askeri caydırıcılığı ve muharip yetenekleri açısından bir "sert güç" enstrümanı olarak atfedilmemelidir. Aksine TUSAŞ'ın havacılık sanayindeki ürün yelpazesinin tümü Türkiye'nin "akıllı güç" envanterinin teşekkülleridir.

Geliştirilen tüm platformlar; kuvvet hazırlama seviyesi, operasyonel esneklik, dış politikada bağımsız karar alma ve icra seviyesi, geleneksel ve geleneksel olmayan diplomasi ögeleri, savunma ekonomisi, teknoloji yatırımı, ihracat kalemleri, eğitim politikası, zengin ve nitelikli insan gücü, sosyokültürel değişim gibi birçok hususta dönüştürücü etkilere haizdirler.

Emrullah Koçin Haber7.com - Editör
Haber 7 - Emrullah Koçin

Editör Hakkında

2017'de İstanbul Üniversitesi Gazetecilik bölümünden mezun oldu. Meslek hayatına ilk olarak Genç Dergi'de başladı. Daha sonra Sadece haber.com'da internet haberciliğine başladı. 2019 yılında Haber7.com ailesine dahil olan Koçin, ''Ekonomi ve Otomobil Editörü'' olarak meslek hayatına devam etmektedir.
YORUMLAR 55
  • Türk milleti 1 ay önce Şikayet Et
    Kaanın uçmasından Rahatsız olanlar..ay yıldızlı bayrağa nefretle bakanlar bu ülkeye ait insanlar değil.. onlara da gereği yapılacak...
    Cevapla
  • Sado 1 ay önce Şikayet Et
    Yalanlarınıza devam edin. Bir gün mumunuz yatsıya kalmadan sönecektir.
    Cevapla
  • Hasan Solmaz 1 ay önce Şikayet Et
    ABD yi Kaan karşı gösteren bu yazının sahibi Kaan nin ABD den gelen motorla uctugundan habersiz
    Cevapla
  • Mmu 1 ay önce Şikayet Et
    Otostop. Motorda yapiliyo. Chpkkli putcu
    Cevapla
  • Hasan 1 ay önce Şikayet Et
    Yazılım önemli 35 uçağı alsaydık yazılımı vermediler şü anda Yazılım biźim
    Cevapla
  • İsmail uzunkaya 1 ay önce Şikayet Et
    Önemli olan yazılımdır ef 35 in parçalarını biz uretiyoruz ef otuzbesi nizmi yapmış oluyoruz geç onu yazilim önemli helal olsun gençlere
    Cevapla
  • İbrahim Bozdemir 1 ay önce Şikayet Et
    Sende bu uçağın 2028 de kendi motoruyla uçacağını unutma habersiz olma
    Cevapla
  • Delikanlı 1 ay önce Şikayet Et
    Doğru ama bizide engelleyen abd olduğunu unutma
    Cevapla
  • Kemalist Savar 1 ay önce Şikayet Et
    Sizler insansız siha bayraktarla, oyuncak diye dalga geçenlerdensiniz. Morarmaya yenilmeye doymayan fftiracı..
    Cevapla
  • Gerçekler 1 ay önce Şikayet Et
    20 sene önce yerli ve milli piyade tüfeği bile ütemeyen ülkeden şimdi savunma sanayinin zirvesi olan teknolojileri üreten ülkeye, hamdolsun, vicdanı olan görüyor. Müslüman Türklerin düşmesini bekleyen Sabetay-Ermeni-Rum kriptolarının saldırması boşuna değil !!!
    Cevapla
  • +ekrem+ 1 ay önce Şikayet Et
    yunanı p k k sı d e m i ve c h p si kudurun kudurmaya devam bunlar ne kadar kudurursa bu ülke o kadar şahlanır işte yerli işte milli ku du run
    Cevapla
Daha fazla yorum görüntüle