Yerli motor kullanılıyor! Tarih açıklandı: Türkiye için 'milat' olacak

Türkiye’nin yerli ve milli savunma sanayii ürünlerinde şüphesiz en kritik eşiklerden biri motorun millileştirilme süreci… Gökbey’in 1 ay içinde yerli motorla havalanacak olmasını değerlendiren uzmanlar, bunun sektör için bir ‘milat’ olduğu görüşünde.

GİRİŞ 13.11.2020 13:45 GÜNCELLEME 13.11.2020 14:18
Bu Habere 80 Yorum Yapılmış

Türkiye, son yıllarda daha büyük bir hızla devam ettirdiği savunma sanayii projelerinde mümkün olduğunca farklı alanlarda yerli ve milli ürün çıkarabilmek için çalışmalarını sürdürüyor. 

 

 

Bunlardan biri de Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından geliştirilen Gökbey Genel Maksat Helikopteri... Gökbey'in yerli  milli motorla havalanmasına dair takvimde sona gelindi. Peki bu platformda takılı olan TS1400 motorunun genel özellikleri ne, ülkemize hangi alanlarda kazanım sağlayacak?

 

 

HELİKOPTERE GÜÇ VEREN BİR MOTORU İLK KEZ ÜRETİYORUZ

Savunma Teknolojileri Analisti Kadir Doğan, TUSAŞ Motor Sanayi tarafından geliştirilen motorun TS-1400 olarak isimlendirildiğini ve bu adımın birçok açıdan ülkemiz için kritik bir değişimin öncü adımı olduğunu söyledi.

Türkiye’nin bu proje ile ilk kez çekirdek motorun ötesine geçip daha büyük ve güçlü bir motor yapmaya başladığı bilgisini paylaşan Doğan, ülkemizin ilk kez helikopterlere güç verecek motor üretebilme kabiliyetine dair kazanımlar elde etmesini projenin biri diğer artısı olarak niteledi.

GÖKBEY’E VE ATAK’A GÜÇ VERECEK

Kadir Doğan, turbo şaft motorların özellikle helikopterlerde kullanılan bir motor türü olduğunu hatırlatarak, “TS-1400 motoru ile hem ilk yerli genel maksat helikopterimiz Gökbey’e hem de ilk yerli taarruz helikopterimiz ATAK’a güç verilecek. Tüm bunları alt alta koyduğumuzda ne kadar önemli bir proje olduğunu anlayabiliriz” şeklinde konuştu.

TS-1400 motorun bir süre önce çalıştırılmaya başlandığını ve TEI Genel Müdürü Mahmut Faruk Akşit’in kısa bir süre önce “Bir ay içerisinde motoru Gökbey’e entegre edeceğiz” bilgisini paylaştığını hatırlatan Doğan’a göre Gökbey’in bu yılın sonuna kadar uçması hedefi var.

GELİŞTİRİLMEYE DEVAM EDECEK

“Burada tabii ki motorun tam performansı ve nihai hali ile entegre edilmesini beklemiyoruz” diyen Doğan, “Henüz nihai motor ve platforma entegrasyonu için bir süre daha beklememiz gerekecek. Ancak üretilen motorun mevcut haliyle entegre edilmesi dahi bana kalırsa Türkiye için bir milat olacak. İlk kez kendi geliştirdiğimiz bir hava platformunda yine kendi geliştirdiğimiz gaz türbinli motorla uçurma başarısını göstermiş olacağız” diyerek, sürece dair beklentilerini sıraladı.

SERTİFİKASYONA TABİ BİR MOTOR OLACAK​

TS1400 motorunun teknik detaylarına ilişkin sorularımızı da yanıtlayan Kadir Doğan’a göre kağıt üzerinde ‘gereklilik’ olarak görülen ve basit bir eklenti gibi düşünülen sistemler dahi son derece zorlu bir geliştirme süreci istiyor.
TS-1400 motorunun ilk olarak bir sivil havacılık helikopteri olan GÖKBEY’de kullanılacağı için sertifikasyona tabi bir ürün olduğunun altını çizen Doğan, şöyle devam etti:

“Biz bu sertifikasyona CS-E diyoruz. Bu hem bu ürünün geliştirilmesini zorlaştıran ama aynı zamanda ürünü çok daha farklı bir klasmana çıkaran bir gereklilik. TS-1400 motoru içerisinde bu sertifikasyonun sağlanması için birçok farklı alt sistem bulunuyor. Motorun içerisine giren ve çalışmasını etkileyecek, mikrometre çaplarındaki toz partiküllerini ayıran bir sistem mevcut mesela.

Aynı zamanda motorun -40 derece gibi çok zor şartlarda çalışmasını sağlayabilecek buzlanma önleme sistemi gibi sistemler mevcut. Bu gibi sistemler bir gereklilik olarak ortaya konulsa da ürünü çok daha farklı bir noktaya getiriyor.”

TÜRKİYE SADECE BİR MOTOR GELİŞTİRMEDİ ÇOK ÖNEMLİ BİR TEKNOLOJİYİ KAZANDI

Ülkemizin savunma sanayii ürünlerine dair son yıllarda yaptığı atılımı hatırlattığımız Kadir Doğan’a, TS1400 motorunu üretmenin Türkiye’ye ne gibi kazanımlar sağlayacağını soruyoruz:

“İşin belki de önemli kısmı üretim teknolojileri kısmı. TEI’nin bu proje ile kazandığı ve uyguladığı çok kritik bazı üretim teknolojileri bulunuyor. Tek kristal yapıda döküm ve katmanlı imalat gibi alanlarda ciddi teknolojiler kazanıldı ki bu dünyada bu alandaki en üst seviyedeki üretim uygulamalarıdır. TS-1400 ile kazanılan bir diğer yetenek ise test ve altyapı kabiliyetleri oldu.

TS-1400 projesinin sadece bir motor geliştirme işinin ötesinde, Türkiye için çok kritik bir teknoloji kazanımı olduğunu düşünüyorum. Bu kazanımla Türkiye, gaz türbinli bir motoru bir fikir olarak ortaya koyup tasarlamış olacak. Bu da şu anlama geliyor; bundan sonraki süreçte yeni hedefler turboprop ve turbofan gibi motorları geliştirmek için ciddi bir altyapıya sahip bir ülkeyiz… Hatta TS-1400’ün çekirdek motoru üzerine bu motorların geliştirilebilmesi bile mümkün. Bu nedenle aslında TEI sadece bir turboşaft motoru geliştirmiyor, bir motor ailesi geliştirmek için altyapı oluşturuyor.”

İHRACAT SORUNU ORTADAN KALKACAK

Savunma Teknolojileri Analisti Kadir Doğan, Gökbey ve ATAK’ta kullanılacak her iki motorun da TS1400 olduğunu ancak iki üründeki motorların ciddi farklılıklar gösterebileceğini söyledi.

Bunun temel sebebinin ATAK helikopterinin çok daha farklı isterlere sahip olmasından kaynaklandığını belirten Doğan, sözlerini şöyle tamamladı:

Hem seyir hızı, hem uçuş zarfının ve çevresel şartların farklılığı hem de manevra kabiliyeti gibi bir çok farklı karakteristik söz konusu. Bu nedenle bazı tasarımsal değişiklikler yapılması söz konusu ancak Gökbey için geliştirilen TS-1400, daha önce belirttiğim sertifikasyon şartlarına tabi iken ATAK için geliştirilende böyle bir durum söz konusu değil.

Bu sebeple ATAK’ta kullanılacak motor için entegrasyon ve geliştirme süreçlerinin daha hızlı ilerleyeceğini söyleyebiliriz. Tüm bu sebepleri alt alta koyduğumuz zaman ATAK için biraz daha beklemek gerekebilir.

ATAK helikopterinin Pakistan ve Filipinler gibi ülkelere ihracata söz konusu. ABD’den tedarik edilen ve halihazırda bu helikopterde kullanılan LHTEC-T800 motorunun ihracatı önünde ABD çeşitli engeller çıkarıyor. ATAK için TS-1400 entegrasyonu ile bu engeller de ortadan kalkmış olacak. Bu sayede ATAK başta olmak üzere, Gökbey ve ATAK-2 gibi platformlarında ihracatı konusunda herhangi bir engel kalmayacak.”

KAYNAK: TRT HABER
YAZDIR
YORUMLAR 80
  • Bibüoglu 1 yıl önce Şikayet Et
    Birde yerli kulak işitme cıhazı yapınız.
    Cevapla
  • m3hk 1 yıl önce Şikayet Et
    Bunlar iyi ama ticari ürüne donusum baslamalı bunun yanında. Cep telefonu otomasyon urunleri teknolojik urunler. Usul usul baslamalı sonra hızlanmalı.
    Cevapla
  • AYH 1 yıl önce Şikayet Et
    Masallah, son gaz yola devam. 80-90 yil bize köstek olduklari yeter.
    Cevapla
  • İnanan 1 yıl önce Şikayet Et
    Gökbey zaten yerli motorla uçuyor. Acil seri üretime geçilmeli. Atak 2 helikopteremize yerli motor takıp uçuş testlerine başlanmalı ve ihracat şansıda olur başka ülkelere muhtaç kalmayız. Hatta jet motorlu Siha lar yapıp seri üretime geçmeliyiz.
    Cevapla
  • hemen baslanmalı 1 yıl önce Şikayet Et
    ve böylece carı açık azalır
    Cevapla
  • Sezai Refik 1 yıl önce Şikayet Et
    ALLAHÜ TEALA'nın izni ve yardımıyla yürü be Türkiyem kör göze parmak misali gözü olan görüyor yerli ve milli olanlar inananlar bize yeter diğerleri zaten köstek olur onları boş verdik it ürür kervan yürür bunlar dünyada süper güç olmaya giden adımlardır Türkiyeyi kimse tutamayacaktır İNŞAALLAH
    Cevapla
Daha fazla yorum görüntüle