Enerjide temelleri Menderes attı

Türkiye’nin petrol sektöründeki dev şirketlerinin temeli, 1950-1960 yıllarında tek başına iktidar olan Başbakan Adnan Menderes döneminde atıldı. TPAO enerji aramalarında Türkiye’yi temsil ederken, Türkiye’nin önemli hidroelektrik santralleri Hirfanlı ile Demirköprü barajları da bu dönemde açıldı.

Enerjide temelleri Menderes attı
Enerjide temelleri Menderes attı
GİRİŞ 27.05.2020 09:34 GÜNCELLEME 27.05.2020 10:01
Bu Habere 2 Yorum Yapılmış

Merhum Başbakan Adnan Menderes, tek başına iktidar olduğu 1950-1960 yıllarında enerji sektörünün simge kuruluşları Tüpraş ve Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığının (TPAO) kurulmasına öncülük etti.

 

 

27 Mayıs 1960 askeri darbesiyle yönetimden el çektirilen Menderes döneminde enerji sektörü birçok yeniliğe sahne oldu. Türkiye’nin petrol arama ve üretim kabiliyetini geliştirmek amacıyla 1954’te 6326 sayılı Petrol Kanunu çıkarıldı. Türk petrol sektörü açısından bir dönüm noktası olarak kabul edilen bu kanunun ardından çıkarılan 6327 sayılı kanunla aynı yıl içinde TPAO kuruldu.

MİLLİ ENERJİ ADIMLARI

 

 

Söz konusu ham petrolün işlenerek türev ürünlere dönüştürülmesi amacıyla TPAO tarafından 1960’da California Texas şirketi ortaklığıyla İstanbul Petrol Rafinerisi AŞ kuruldu. Kurulduğu günden itibaren Türk enerji sektöründe birçok önemli kurumu çatısı altında toplayan TPAO, 1963’te “Milli petrol” sloganıyla Türkiye Petrolleri akaryakıt istasyonlarının ilkini Ankara’da açtı. TPAO tarafından 1965’te İzmir’de faaliyet gösteren Türkiye’nin ilk petrokimya tesisi Petkim’i kuruldu. Bu gelişmeleri takiben Türkiye’de sıvılaştırılmış petrol gazının üretim ve tüketiminin artmasıyla İpragaz, 1966’da TPAO bünyesinde faaliyete başladı.

İLK DENİZ SONDAJI 1970’TE

Bu süreçte karada petrol arama ve keşif çalışmalarını sürdüren TPAO, ilk deniz sondajını 1970’te İskenderun Körfezi civarındaki Payas-1 kuyusunda gerçekleştirdi.TPAO’nun petrol alanındaki faaliyetlerini, doğal gaz sektöründe yaptığı çalışmalar izledi. Türkiye’de ilk kez 1970’te TPAO tarafından Hamitabat’ta doğal gaz keşfedildi. Daha sonra Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ ve Kıbrıs Türk Petrolleri’nin kurulmasını sağlayan TPAO ve bünyesindeki şirketler, uluslararası birçok projede yer almaya başladı. Kurum, bugün uluslararası denizlerde de Türkiye’yi en iyi şekilde temsil ediyor.

TPAO ULUSLARARASI SULARI TARIYOR

Envanterine kattığı sismik araştırma gemisi Barbaros Hayreddin Paşa ve sondaj gemileri Fatih, Yavuz, Kanuni ile TPAO, Doğu Akdeniz başta olmak üzere tüm uluslararası sularda enerji aramalarında Türk bayrağını dalgalandırmaya devam ediyor. Şu an Yavuz sondaj gemisi Doğu Akdeniz’deki Selçuklu-1 kuyusunda faaliyetine devam ederken, Fatih ise temmuz ayında Karadeniz’deki sondajı için hazırlanıyor. Öte yandan, TPAO’nun bünyesine bu yıl katılan Kanuni sondaj gemisinin geliştirme ve güncelleme çalışmaları devam ediyor.

PETROLDE ÜRETİM KAPASİTESİ KATLANDI

Türkiye’nin ilk petrol rafinerisi olan Batman Rafinerisi 1955’te merhum Başbakan Menderes döneminde devreye alındı. Batman Rafinerisi ilk etapta yıllık 330 bin ton ham petrol işleme kapasitesiyle kurulurken, tesisin kapasitesi 1972’de 1,4 milyon tona yükseltildi. 1961’de yıllık 1 milyon ham petrol işleme kapasitesi bulunan İzmit Rafinerisi ve 1972’de yıllık 3 milyon ton ham petrol işleme kapasitesiyle İzmir Rafinerisi faaliyete geçti. Bu rafineriler, 1983’te Türkiye Petrol Rafinerileri AŞ (Tüpraş) çatısı altında toplandı. Temelleri 1955’te atılan Tüpraş, yapılan Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşuna dönüştü. Geçen yıl cirosu 89,6 milyar liraya ulaşan Tüpraş, yıllık toplam 29,2 milyon tonluk rafineri ürünleri satışına ulaştı.

ALTERNATİF ENERJİDE HAYATİ PROJELER

Menderesli Demokrat Parti iktidarı döneminde, 8 sulama barajı, 5 termik santral ve 18 hidroelektrik santrali (HES) işletmeye girdi. Sarıyar, Seyhan, Kemer, Hirfanlı ve Demirköprü hidroelektrik santralleri de bu dönemde devreye alındı. Yılda 300 milyon kilovatsaat elektrik üreten Hirfanlı HES 1960’da hizmete alındı. Gediz Nehri üzerinde kurulan ve 69 megavat kurulu güce sahip Demirköprü HES yatırımı aynı yıl devreye alındı. 1956’da kurulan Tunçbilek termik santrali ve 1957’de üretime geçen Soma termik santrali de bugün Türkiye’nin elektrik üretiminde önemli paya sahip bulunuyor.

KAYNAK: YENİ ŞAFAK

GÜNÜN ÖNEMLİ GELİŞMELERİ

YAZDIR
YORUMLAR 2
  • ŞEKER Asım 1 ay önce Şikayet Et
    HELAL olsun Rahmet Eylesin Amiin
    Cevapla
  • Barış 1 ay önce Şikayet Et
    Allah razı olsun mekanı cennet olsun inşallah
    Cevapla