Et fiyatları neden sürekli artıyor? Etin kilosu şuan kaç TL? - YAZDIR

Sürekli artışta olan et fiyatlarından rahatsız olan vatandaş, et fiyatlarının neden bu kadar pahalı olduğunu merak ediyor. Dar gelirli vatandaşlar için yapılan ithal et projesine rağmen et fiyatları sürekli artıyor. Peki, et fiyatları neden bu kadar yüksek? Şuanda et fiyatları ne durumda? İşte, 2018 güncel et fiyatları...

  • GİRİŞ11.04.2018 12:02
  • GÜNCELLEME11.04.2018 12:02

Gün geçtikçe artan et fiyatları vatandaşı tedirgin ediyor. 40 liraya dayanan kuş başı et fiyatları ithalata rağmen et fiyatları neden artıyor, sorusunu akıllara getiriyor. Peki, sürekli artışta olan et fiyatları için Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından geliştirilen başka projeler var mı? Dar gelirli vatandaşlar için yapılan karkas et ithalatı ile beraber makul fiyatlı et satışlarına başlanmıştı. Ancak kasaplarda et fiyatları hala el yakıyor. Peki, et fiyatları neden sürekli yükselişte? Et fiyatları şuan kaç TL? İşte, et fiyatlarına ilişkin tüm merak edilenler haberimizin detayında...

BAKANLIKLAR ET FİYATLARI İÇİN DEVREDE

 

Türkiye'de et üretimi ve tüketimine dair yeni projelerin geliştirildiği ve çalışmaların devam ettiğini belirten Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı Ahmet Eşref Fakıbaba e fiyatlarına ilişkin yapılan eleştirilere cevaben, “Bakanlığımızca, et ve et ürünleri dâhil tarım ve hayvancılık ürünlerine yönelik piyasalar ve gelişmeler takip edilmekte olup, hem üreticinin hem de tüketicinin korunması amacıyla ilgili tüm Bakanlıklarla ortak çalışmalar yapılarak alınacak tedbirler belirlenmektedir” dedi.

Et ve Süt Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından et fiyatlarının makul seviyede olması için çalışmalar devam ederken, gerektiği yerde piyasaya müdahalede bulunduğu belirtildi. Öte yandan et fiyatlarında yaşanan dalgalanmaların en aza indirgenerek gerekli tedbirlerin alındığı da aktarıldı. Yerli üretimin geliştirilmesinin önemine dikkat çeken Bakan Fakıbaba, “Bakanlığımızca hayvancılıkta yerli üretimin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yoğun bir şekilde devam etmekte olup, bu kapsamda yeni projeler ve destekler ile üretimin artırılması planlanmaktadır” şeklinde konuştu.

KÜÇÜKBAŞA AĞIRLIK VERMEYİZ

Türkiye Kasaplar Federasyonu Başkanı Fazlı Yalçındağ, yön değiştiren et tüketimine dikkat çekerken yapılan ithalata dair, “Artık ihtiyacımızın neredeyse tamamını sığırdan karşılamaya uğraşıyoruz. O zaman da et problemi ortaya çıkıyor. Küçükbaşa da ağırlık vermeliyiz” diye konuştu.

ET FİYATLARI NEDEN SÜREKLİ YÜKSELİYOR?

2017 yılı Kasım ayında yürürlüğe giren karkas et ithalatı ve vatandaşa ucuz et satışı et fiyatlarında kısmi bir azalmaya neden olurken, yükselişine mani olamadı. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Türkiye 2017’de 1 milyar 205 milyon dolar, bu yılın ilk 2 ayında ise 169 milyon dolar kırmızı et ithalatı yaptı. 14 ayda toplam 1 milyar 374 milyon doları bulan et ithalatı sonrası et fiyatları hala el yakıyor. Öte yandan şeker fabrikalarının özelleştirilmesi sonucunda hayvanlar için yem olarak kullanılan pancar küspesinin de ortadan kalkma durumu üreticiyi tedirgin ediyor. Yem konusununda et fiyatlarının durumu ile yakından ilişkili olduğunu düşünürsek, tüketici de bu durumdan nasibini almış olacak. 

GÜNCEL DURUMDA ET FİYATLARI NE KADAR?

Müstakil kasaplarda ve marketlerde değişiklik arz eden et fiyatları ortalama 30-35 lira arasında değişirken, bu konuda en makul fiyatlar Et ve Süt Kurumu'nda. Et ve Süt Kurumu'ndan alınan verilere göre ise güncel et fiyatları şu şekilde; 

- DANA KIYMA 28,75

- DANA KUŞBAŞI 31,00

- DANA BİFTEK-ROSTO 36,00

- DANA PİRZOLA 50,00

- DANA KONTRFİLE 50,00

- DANA BONFİLE 65,00 

ET FİYATLARINDA EN BÜYÜK ETKEN "HAYVAN YEMİ"

Merkez Bankası Uzmanı Hüseyin Songül'ün et fiyatlarının durumunu konu edindiği yazısını sizlerle paylaşıyoruz;

Karkas dana eti üretimi esas itibarıyla besicilik işletmeleri yoluyla yapılıyor. Büyükbaş hayvan yetiştiriciliğinde 12 aylık danaya besi hayvanı materyali deniliyor. Besicilik işletmeleri 12 aylık besi hayvanı materyalini Doğu Anadolu bölgesindeki yetiştiricilerden ve/veya Et ve Süt Kurumu (ESK) üzerinden ithalat yoluyla yurt dışından temin ediyor. Besicilik işletmeleri 12 aylık danayı 6-8 ay besledikten sonra kesime göndermekte.

Karkas dana etinin maliyet bileşenlerine baktığımızda besi hayvanı materyalinin yüzde 55-60, yem giderlerinin yüzde 30-35, diğer giderlerin ise (işçilik, finansman, ilaç vs.) yüzde 10-15 paya sahip olduğunu görüyoruz. Besi hayvanı materyali yurt dışından ithal edilmişse karkas dana eti maliyetinin yaklaşık üçte biri yurt içinde yapılan yem giderlerinden oluşuyor.

Bununla birlikte, besicilik işletmeleri besi hayvanı materyalini yurt içinden temin etmişse karkas dana eti maliyeti içinde yem giderlerinin payı yüzde 60’lara kadar çıkabiliyor. Çünkü 12 aylık besi hayvanı materyali maliyetinin yaklaşık yarısı da yem giderlerinden oluşmakta. Bu çerçevede, dana eti fiyatının oluşumunda yem maliyetinin oldukça önemli rol oynadığı tespitini yapabiliyoruz. 

Büyükbaş hayvan yetiştiriciliği ve besiciliğinde esas itibarıyla iki tür yem kullanılıyor: kaba yem ve karma yem. Mera, yem bitkileri, silaj, bahçe içi otlak, sap saman ile anız başlıca kaba yem kaynakları. Söz konusu kaynaklar arasında meralar, büyük hayvan sürülerinin besin ihtiyaçlarının en ucuza karşılanabildiği alanlar olarak ön plana çıkmakta. Türkiye coğrafyası ve iklim koşulları ise mera yetiştiriciliği ve besiciliğine çok elverişli değil.

Mera yetiştiriciliği ve besiciliği Türkiye’de sadece mera sezonunun kısa sürdüğü Kuzeydoğu Anadolu bölgesinde yapılabilmekte. Karma yem ise çeşitli tahıllar, yağlı tohumlu bitkiler, küspeler, kepekler, vitamin ve mineral karışımından oluşan fabrikasyon bir ürün. Karma yem üretiminde esas olarak hububat ürünleri, hububat ve bakliyat ürünlerinin işlenmesinden yan ürün olarak elde edilen kepekler, başta soya olmak üzere yağlı tohumlu bitkiler ve yağlı tohumlu bitkilerin işlenmesinden yan ürün olarak elde edilen küspeler kullanılmakta.

Kaba yem karma yeme göre çok daha ucuz olduğundan büyükbaş hayvan üretimini ağırlıklı olarak kaba yem kullanarak yapan ülkeler kırmızı eti daha ucuza mal edebilmekte. Ayrıca, başlıca et ihracatçısı ülkelerin de doğal mera alanları bakımından zengin oldukları görülmekte. 

5 Eylül 2017 tarihli besi yemi rasyonuna göre, besi yeminin toplam hammadde maliyeti içinde yurt içinde üretilen hububat ve hububat yan ürünlerinin payı yüzde 67 iken, ithal girdilerin payı yüzde 30. İthal girdilerin Türk Lirası cinsinden fiyatlarının 2009-2016 yılları arasında kur etkisi sebebiyle yüksek oranda arttığını biliyoruz. Söz konusu etki de hesaba katıldığında ilgili dönemde besi yemi fiyatı ile hububat ürünleri ağırlıklı ortalama fiyatının aynı doğrultuda geliştiklerini gözlemlemek mümkün. 

Özetlemek gerekirse, Türkiye’de bir taraftan dana eti talebi hızlı bir şekilde artarken, diğer taraftan üretim maliyeti üzerinde besi yemi fiyatı kaynaklı olarak ciddi bir baskı söz konusu.

Besi yemi üretimi ve tüketimi son 15 yılda 4 katına çıkarken, besi yemi fiyatının oluşumunda kritik rol oynayan hububat üretimi ise neredeyse yerinde sayıyor. Besi yemi hammadde maliyetinin yükselmesinde yurt içi hububat fiyatlarında talep ve arz kaynaklı artışlar kadar döviz kurundaki hareketler de etkili oluyor.

Ayrıca, korumacılık ve düşük verimlilik gibi nedenlerle yurt içi hububat fiyatları seviye olarak da uluslararası fiyatların çok üzerinde seyrediyor. Saydığımız tüm bu faktörler neticesinde temel bir gıda maddesi olan kırmızı eti, kişi başına düşen milli geliri Türkiye’nin üzerinde olan ülkelerden bile daha pahalıya tüketmek durumunda kalıyoruz.